akṣamāla
← Back to అ · Booklets 1–10 (digitized file 1)

అంతకుడు aṃtakuḍu

Original — తెలుగు

  1. యముడు

  2. “అంతంకరోతి భూతానాం ఇతి అంతకః” (శ్రీ శంకరః)

(సకల భూతములను అంతము నొందించువాడు, నాశముచేయువాడు) - “తత్కరోతి, తదాచష్టే”

  1. అంత యతి, అంతం కరోతీతి అంతకః

(అంతము చేయువాడు, అంతమును కలుగచేయువాడు - యముడు)

“ఆ. వివిధ కామ లోభ విషయ లాలసు మత్తు

నప్రమత్త వృత్తి నంతకుండ

వైన నీవు వేళ నరసి త్రుంతువు సర్ప

మొదిగి మూషికంబు నొడియునట్లు.” (శ్రీమదాంధ్ర మహాభాగవతము -10 - పూ.భా. - 1656)

  1. ముఖాగ్నినా అఖిలలోక వినాశకః, లోక దాహకః, మృత్యుః.

(ముఖాగ్నిచేత అన్ని లోకములను నాశము చేయువాడు, లోకములను దహించువాడు, మృత్యువు.)

  1. “కాలోస్మి లోకక్షయకృత్” (శ్రీమద్భగవద్గీత-11 - 32)

(లోకములను నాశము నొందించు - అంతము నొందించు - కాలము నేను.) “కాలోహం సర్వ సమ్హర్తా” (గీతా భావ ప్రకశం -11 -109)

(ప్రళయకాలములో సృష్టిలోనున్న వస్తువులన్నింటినీ లయము నొందించువాడు భగవంతుడే. ఈ లోపుగా సమస్త భూతములను (వస్తువులను), వాటి వాటి కాలపరిమితి తీరగనే, అంతమొందించువాడు కూడ భగవంతుడే. అందుచేత అంతకుడు అనగా కాలుడు, యముని రూపములోనున్న భగవంతుడే - భగవంతుడు సర్వాత్మ.)

“నాగ్ని స్తృప్త్యతి కాష్టానాం నాపగానాం మనో దధిః |

నాంతకః సర్వభూతానాం నపుంసాం వామ లోచనా ||”

(ఎన్ని జీవులను చంపిననూ అంతకునకు - యమునకు - తృప్తి ఉండదు. పుట్టిన వాటినన్నింటిని యేదోకాలమందు చంపుచునే ఉండును. ఎన్ని కట్టెలు దహించినను అగ్నికి తృప్తి యుండదు, ఎన్ని నదులు - ఎంత నీరు తనలో కలిసినను సముద్రునకు తృప్తి యుండదు, ఎంతమంది పురుషులైనను స్త్రీకి తృప్తియుండదు.)

Transliteration

  1. yamuḍu

  2. “aṃtaṃkarōti bhūtānāṃ iti aṃtakaḥ” (śrī śaṃkaraḥ)

(sakala bhūtamulanu aṃtamu noṃdiṃcuvāḍu, nāśamucēyuvāḍu) - “tatkarōti, tadācaṣṭē”

  1. aṃta yati, aṃtaṃ karōtīti aṃtakaḥ

(aṃtamu cēyuvāḍu, aṃtamunu kalugacēyuvāḍu - yamuḍu)

“ā. vividha kāma lōbha viṣaya lālasu mattu

napramatta vṛtti naṃtakuṃḍa

vaina nīvu vēḷa narasi truṃtuvu sarpa

modigi mūṣikaṃbu noḍiyunaṭlu.” (śrīmadāṃdhra mahābhāgavatamu -10 - pū.bhā. - 1656)

  1. mukhāgninā akhilalōka vināśakaḥ, lōka dāhakaḥ, mṛtyuḥ.

(mukhāgnicēta anni lōkamulanu nāśamu cēyuvāḍu, lōkamulanu dahiṃcuvāḍu, mṛtyuvu.)

  1. “kālōsmi lōkakṣayakṛt” (śrīmadbhagavadgīta-11 - 32)

(lōkamulanu nāśamu noṃdiṃcu - aṃtamu noṃdiṃcu - kālamu nēnu.) “kālōhaṃ sarva samhartā” (gītā bhāva prakaśaṃ -11 -109)

(praḷayakālamulō sṛṣṭilōnunna vastuvulanniṃṭinī layamu noṃdiṃcuvāḍu bhagavaṃtuḍē. ī lōpugā samasta bhūtamulanu (vastuvulanu), vāṭi vāṭi kālaparimiti tīraganē, aṃtamoṃdiṃcuvāḍu kūḍa bhagavaṃtuḍē. aṃducēta aṃtakuḍu anagā kāluḍu, yamuni rūpamulōnunna bhagavaṃtuḍē - bhagavaṃtuḍu sarvātma.)

“nāgni stṛptyati kāṣṭānāṃ nāpagānāṃ manō dadhiḥ |

nāṃtakaḥ sarvabhūtānāṃ napuṃsāṃ vāma lōcanā ||”

(enni jīvulanu caṃpinanū aṃtakunaku - yamunaku - tṛpti uṃḍadu. puṭṭina vāṭinanniṃṭini yēdōkālamaṃdu caṃpucunē uṃḍunu. enni kaṭṭelu dahiṃcinanu agniki tṛpti yuṃḍadu, enni nadulu - eṃta nīru tanalō kalisinanu samudrunaku tṛpti yuṃḍadu, eṃtamaṃdi puruṣulainanu strīki tṛptiyuṃḍadu.)

English

English translation not yet available for this entry. Let us know if you'd like to help.