akṣamāla
← Back to అ · Booklets 1–10 (digitized file 1)

అథ atha

Original — తెలుగు

  1. అటు తర్వాత అని అర్ధము-

  2. “ఓంకారశ్చా ధ శబ్ధశ్చ ద్వా వేతౌ బ్రహ్మణః పురా |

కంఠం భిత్వా వినిర్యాతౌ తస్మాన్మాంగళి కావు భౌ ||”

(పూర్వము - సృష్టి మొదట - ‘ఓంకారము’, ‘అథ’ అను శబ్దము - మాట బ్రహ్మ యొక్క కంఠమునుండి వచ్చినవి.అందుచేత ఈ రెండునూ మంగళావహములే - శుభమును కలుగచేయునవియే.)

  1. సర్వత్ర శాస్త్రారంభే మంగళార్ధత్వేన ‘అథ’ శబ్దప్రయోగ దర్శనాత్ తస్య తదర్ధకత్వం.

(అంతట - శాస్త్రమారంభించినపుడల్లా - శాస్త్రారంభములో మంగళకరమగునట్లు ‘అథ’ అను శబ్దము - మాట - ప్రయోగించబడుచున్నట్లు కనబడుచున్నది. అందుచేత ‘అథ’ శబ్దము మంగళార్ధకమని తెలియుచున్నది.)

  1. “మంగళానంత రారంభ ప్రశ్నకాల్త్స్నేష్వధో అథ” - (అని కోశము - నిఘంటువు.) ఇతి ‘అథ’ శబ్దస్య > బహవో అర్ధా స్సంతి.

(మంగళము, తర్వాత అనుటయు, ఆరంభించుచున్నామనుటయు, ప్రశ్న, అంతము అనుటయు - అని అథ శబ్దమునకు అనేక అర్ధములు కలవు.)

  1. బ్రహ్మ సూత్రములలో ప్రారంభమున “అధాతో బ్రహ్మజిజ్ఞాస” అను సూత్రములోని అథ అను మాటకు > సాధనచతుష్టయ సంపత్తి కలిగిన తర్వాత బ్రహ్మ జిజ్ఞాస చేయవలెనని అర్ధము చెప్పబడినది.
Transliteration

  1. aṭu tarvāta ani ardhamu-

  2. “ōṃkāraścā dha śabdhaśca dvā vētau brahmaṇaḥ purā |

kaṃṭhaṃ bhitvā viniryātau tasmānmāṃgaḷi kāvu bhau ||”

(pūrvamu - sṛṣṭi modaṭa - ‘ōṃkāramu’, ‘atha’ anu śabdamu - māṭa brahma yokka kaṃṭhamunuṃḍi vaccinavi.aṃducēta ī reṃḍunū maṃgaḷāvahamulē - śubhamunu kalugacēyunaviyē.)

  1. sarvatra śāstrāraṃbhē maṃgaḷārdhatvēna ‘atha’ śabdaprayōga darśanāt tasya tadardhakatvaṃ.

(aṃtaṭa - śāstramāraṃbhiṃcinapuḍallā - śāstrāraṃbhamulō maṃgaḷakaramagunaṭlu ‘atha’ anu śabdamu - māṭa - prayōgiṃcabaḍucunnaṭlu kanabaḍucunnadi. aṃducēta ‘atha’ śabdamu maṃgaḷārdhakamani teliyucunnadi.)

  1. “maṃgaḷānaṃta rāraṃbha praśnakāltsnēṣvadhō atha” - (ani kōśamu - nighaṃṭuvu.) iti ‘atha’ śabdasya > bahavō ardhā ssaṃti.

(maṃgaḷamu, tarvāta anuṭayu, āraṃbhiṃcucunnāmanuṭayu, praśna, aṃtamu anuṭayu - ani atha śabdamunaku anēka ardhamulu kalavu.)

  1. brahma sūtramulalō prāraṃbhamuna “adhātō brahmajijñāsa” anu sūtramulōni atha anu māṭaku > sādhanacatuṣṭaya saṃpatti kaligina tarvāta brahma jijñāsa cēyavalenani ardhamu ceppabaḍinadi.
English

English translation not yet available for this entry. Let us know if you'd like to help.