akṣamāla
← Back to క · Booklets 11–20 (digitized file 2)

కాలమానము kālamānamu

Original — తెలుగు
  1. “కలా ముహూర్తాః కాష్టా చాహో రాత్రాశ్చ సర్వ సః |

అర్థమాసా మాసా ఋతవత్సంవరశ్చ కల్పతాం |

కాష్తాః పంచదశాఖ్యాతాః నిమేషాః ముని సత్తమ |

కాష్టా త్రింశత్కలాః త్రింశత్కలా మౌహూర్తి కో విదుః |

తా వత్సంఖ్యైరహోరాత్రం ముహూర్తెర్మానుషం స్మృతం |

అహోరాత్రాణే తావంతి మాసాః పక్ష ద్వయాత్మకః |

తైర్షడ్భిరయనం వర్షం తే అయనే దక్షిణోత్తరౌ |

అయనం దక్షిణం రాత్రిః దేవానాం ఉత్తరం దివం ||“. (విష్ణు పురాణే)

(కాష్టలు 15 ఒక నిమేషము; ముప్పది కాష్టలు ఒక కళ; ముప్పది కళలు ఒక ముహూర్తము ; ముప్పది ముహూర్తములు ఒక అహోరాత్రము, ముప్పది అహోరాత్రములు ఒక మాసము లేక రెండు పక్షములు; ఆరు మాసములు ఒక అయనము - ఉత్తరాయణము, దక్షిణాయనము - ఈ రెండు కలిసి ఒక సంవత్సరము - దేవ తులకు దక్షిణాయము రాత్రి, ఉత్తరాయణము పగలు.)

“నిమేషోభ్యో పి అధికాః కాలవిశేషాః కాష్టాః ; తేభ్యోప్యధికాః, కలాః, తాభ్యో ప్యదికాః ముహూర్తాః - కాలైరుక్తం -” అష్టాదశ నిమేషాస్తు కాష్టా త్రింశత్తు తాః కలాః | తాస్తు త్రింశదహోరాత్రః పక్షస్తే దశ పంచచ” ఇతి - “లవత్రుట్యాదికాః సర్వే కాల విశేషాః, లవత్రుట్యా స్వరూపం పూర్వా చార్యెరుక్తం -” నలినీ పత్ర సంహత్యాం సూక్ష్మ సూచ్యా విభేదనే | దళే దళే తుయః కాలః సకాలో లవ వాచకః | లవైః త్రుటి స్యాత్ త్రిం శుద్భిః” ఇతి.

(లవము, త్రుటి మొదలగునవి కాల విశేషములు - ఈ కాలమానము శ్రీమదాంధ్రమహాభాగవతములో స్కం - 3 - అధ్యా - 11 - 346 లో చెప్పబడినది -).

  1. ఆ సూర్యుండాది నారాయణమూర్తి - - - ద్వాదశరాశులయందు నొక సంవత్సరంబున సంచరించు చుండు - అట్టి ఆది పురుషుని గమన విశేషకాలంబును లోకులయన, ఋతు, మాస, పక్ష, తిద్యాదు లచే వ్యవహరింపుదురు. ఆ రాశులయందు అర్థాంశ సంచారమ్మున రాశి షట్కభోగం బొందిన తఱి నయనంబని చెప్పుదురు. సమగ్రంబుగా రాసులయందు సంచారమొందిన యడల నట్టి కాలంబును సంవత్సరంబని నిర్ణయింపుదురు. అట్టి సమగ్రరాశి సంచారంబునందు శీఘ్రగతి, మందగతి, సమ గతులనియెడి త్రివిధ గతి విశేషంబుల వలన వేఱు పడెడు నా వత్సరంబును, సంవత్సరంబు, పరివత్సరం బిడావత్సరంబును వత్సరంబిద్వత్సరంబని పంచ విధంబుల జెప్పెదరు” (శ్రీమదాంధ్రమహాభాగవతము - 5 - 5 - 17 -
  2. క . “- - - పదునలువురు మనువులు

దెగ యుగములు వేయు నడవ దిన మనుజునకగున్ “. (శ్రీమదాంధ్రమహాభాగవతము - 8 - 13 - 429)

  1. “సీ. - - - అఖిల విస్వాత్మకుడగు నీశునకు బరమాణ్వాది యుగ పరార్థాంతమగుచు

జరుగు నీ కాలంబు చర్చింప నొక్క నిమేష కాలంబయి మెలగుచుండు

గాని యీశ్వరునకు గర్తగా జాలాది క్కాలము - - - ” (పోతన తెలుగు భాగవతము - 3 - 362).

Transliteration
  1. “kalā muhūrtāḥ kāṣṭā cāhō rātrāśca sarva saḥ |

arthamāsā māsā ṛtavatsaṃvaraśca kalpatāṃ |

kāṣtāḥ paṃcadaśākhyātāḥ nimēṣāḥ muni sattama |

kāṣṭā triṃśatkalāḥ triṃśatkalā mauhūrti kō viduḥ |

tā vatsaṃkhyairahōrātraṃ muhūrtermānuṣaṃ smṛtaṃ |

ahōrātrāṇē tāvaṃti māsāḥ pakṣa dvayātmakaḥ |

tairṣaḍbhirayanaṃ varṣaṃ tē ayanē dakṣiṇōttarau |

ayanaṃ dakṣiṇaṃ rātriḥ dēvānāṃ uttaraṃ divaṃ ||“. (viṣṇu purāṇē)

(kāṣṭalu 15 oka nimēṣamu; muppadi kāṣṭalu oka kaḷa; muppadi kaḷalu oka muhūrtamu ; muppadi muhūrtamulu oka ahōrātramu, muppadi ahōrātramulu oka māsamu lēka reṃḍu pakṣamulu; āru māsamulu oka ayanamu - uttarāyaṇamu, dakṣiṇāyanamu - ī reṃḍu kalisi oka saṃvatsaramu - dēva tulaku dakṣiṇāyamu rātri, uttarāyaṇamu pagalu.)

“nimēṣōbhyō pi adhikāḥ kālaviśēṣāḥ kāṣṭāḥ ; tēbhyōpyadhikāḥ, kalāḥ, tābhyō pyadikāḥ muhūrtāḥ - kālairuktaṃ -” aṣṭādaśa nimēṣāstu kāṣṭā triṃśattu tāḥ kalāḥ | tāstu triṃśadahōrātraḥ pakṣastē daśa paṃcaca” iti - “lavatruṭyādikāḥ sarvē kāla viśēṣāḥ, lavatruṭyā svarūpaṃ pūrvā cāryeruktaṃ -” nalinī patra saṃhatyāṃ sūkṣma sūcyā vibhēdanē | daḷē daḷē tuyaḥ kālaḥ sakālō lava vācakaḥ | lavaiḥ truṭi syāt triṃ śudbhiḥ” iti.

(lavamu, truṭi modalagunavi kāla viśēṣamulu - ī kālamānamu śrīmadāṃdhramahābhāgavatamulō skaṃ - 3 - adhyā - 11 - 346 lō ceppabaḍinadi -).

  1. ā sūryuṃḍādi nārāyaṇamūrti - - - dvādaśarāśulayaṃdu noka saṃvatsaraṃbuna saṃcariṃcu cuṃḍu - aṭṭi ādi puruṣuni gamana viśēṣakālaṃbunu lōkulayana, ṛtu, māsa, pakṣa, tidyādu lacē vyavahariṃpuduru. ā rāśulayaṃdu arthāṃśa saṃcārammuna rāśi ṣaṭkabhōgaṃ boṃdina taṟi nayanaṃbani ceppuduru. samagraṃbugā rāsulayaṃdu saṃcāramoṃdina yaḍala naṭṭi kālaṃbunu saṃvatsaraṃbani nirṇayiṃpuduru. aṭṭi samagrarāśi saṃcāraṃbunaṃdu śīghragati, maṃdagati, sama gatulaniyeḍi trividha gati viśēṣaṃbula valana vēṟu paḍeḍu nā vatsaraṃbunu, saṃvatsaraṃbu, parivatsaraṃ biḍāvatsaraṃbunu vatsaraṃbidvatsaraṃbani paṃca vidhaṃbula jeppedaru” (śrīmadāṃdhramahābhāgavatamu - 5 - 5 - 17 -
  2. ka . “- - - padunaluvuru manuvulu

dega yugamulu vēyu naḍava dina manujunakagun “. (śrīmadāṃdhramahābhāgavatamu - 8 - 13 - 429)

  1. “sī. - - - akhila visvātmakuḍagu nīśunaku baramāṇvādi yuga parārthāṃtamagucu

jarugu nī kālaṃbu carciṃpa nokka nimēṣa kālaṃbayi melagucuṃḍu

gāni yīśvarunaku gartagā jālādi kkālamu - - - ” (pōtana telugu bhāgavatamu - 3 - 362).

English

English translation not yet available for this entry. Let us know if you'd like to help.