akṣamāla
← Back to క · Booklets 11–20 (digitized file 2)

కర్మేంద్రియములు karmēṃdriyamulu

Original — తెలుగు
  1. “స (బ్రహ్మ) పంచభూతానాం రజోం శాంశ్చతుర్థా కృత్వా భాగత్రయాత్ పంచ వృత్యాత్నకం ప్రాణమసృజత్. అధ తేషాం తుర్య భాగేన కర్మేంద్రియాణ్య సృజత్”. (పైంగళోఫమ్నిషత్)

(ఆ బ్రహ్మ పంచభూతములయొక్క రజోగుణాంశమును నాలుగు భాగములుగా చేసి మూడుభాగములవలన అయిదు విధములైన వృత్తిగల ప్రాణమును సృష్టించెను.తర్వాత వాటియొక్క నాలుగవ భాగము వలన కర్మేంద్రియములను సృష్టించెను).

  1. వాక్పాణ్యాదీని పంచ కర్మ నిర్వర్తకత్వాత్ కర్మేంద్రియాణి.

(వాక్కు, ప్రాణి మొదలగునవి అయిదు కర్మలుచేయు ఇంద్రియములుకనుక కర్మేంద్రియములని చెప్పబడుచున్నవి).

  1. కర్మేంద్రియంబులైన వాక్పాదపాయుపస్థములును దైజసాహంకారంబువలన నుత్పన్నంబులయ్యె.

(శ్రీమదాంధ్రమహాభాగవతము - 3 - 5 - 202)

  1. “పంచీకృతైకైక భూత రజోగుణాం శాత్ ఏ దైకం కర్మేంద్రియం రచితం - ఆకాసస్య రజోగుణాం శాత్ వాక్, వాయోః రజోగుణాం శాత్ పాణిః, అగ్నేః రజోగుణాం శాత్ పాదః, జలస్య రజోగుణాం శాత్ ఉపస్థః, పృధివ్యాః రజోగుణాం శాత్ గుదంచ ఉత్పద్యతే. కర్మ ఇతి క్రియా ఉచ్యతే. ఏ తాని పంచేంద్రియాణి క్రియాసాధనత్వాత్ కర్మేంద్రియాణి ఇత్యభి ధీయతే”.

(పంచీకృతముకాని ఒక్కొక్క భూతముయొక్క రజోగుణాంశమువలన ఒక్కొక్క కర్మేంద్రియము సృష్టింప బడినది. ఆకాసముయొక్క రజోగుణాంశము నుండి వాక్కున్నూ, వాయువుయొక్క రజోగుణాంశమువలన పాణియున్నూ, అగ్నియొక్క రజోగుణాంశంబువలన పాదము, జలముయొక్క రజోగుణాంశంబువలన ఉపస్థున్నూ, భూమియొక్క రజోగుణాంశమువలన గుదమున్నూ పుట్టినవి. చేసిన పనియే కర్మయని చెప్పబడుచున్నది. ఈ పంచేంద్రియములు క్రియకు సాధనములగుటవలన కర్మేంద్రియములని చెప్పబడుచున్నవి).

“తే. - అడగియుండవు కర్మేంద్రియంబులు పురుషి

దలచు, సవతులు గృహమేధి నలచునట్లు -” (శ్రీమదాంధ్రమహాభాగవతము - 7 - )

Transliteration
  1. “sa (brahma) paṃcabhūtānāṃ rajōṃ śāṃścaturthā kṛtvā bhāgatrayāt paṃca vṛtyātnakaṃ prāṇamasṛjat. adha tēṣāṃ turya bhāgēna karmēṃdriyāṇya sṛjat”. (paiṃgaḷōphamniṣat)

(ā brahma paṃcabhūtamulayokka rajōguṇāṃśamunu nālugu bhāgamulugā cēsi mūḍubhāgamulavalana ayidu vidhamulaina vṛttigala prāṇamunu sṛṣṭiṃcenu.tarvāta vāṭiyokka nālugava bhāgamu valana karmēṃdriyamulanu sṛṣṭiṃcenu).

  1. vākpāṇyādīni paṃca karma nirvartakatvāt karmēṃdriyāṇi.

(vākku, prāṇi modalagunavi ayidu karmalucēyu iṃdriyamulukanuka karmēṃdriyamulani ceppabaḍucunnavi).

  1. karmēṃdriyaṃbulaina vākpādapāyupasthamulunu daijasāhaṃkāraṃbuvalana nutpannaṃbulayye.

(śrīmadāṃdhramahābhāgavatamu - 3 - 5 - 202)

  1. “paṃcīkṛtaikaika bhūta rajōguṇāṃ śāt ē daikaṃ karmēṃdriyaṃ racitaṃ - ākāsasya rajōguṇāṃ śāt vāk, vāyōḥ rajōguṇāṃ śāt pāṇiḥ, agnēḥ rajōguṇāṃ śāt pādaḥ, jalasya rajōguṇāṃ śāt upasthaḥ, pṛdhivyāḥ rajōguṇāṃ śāt gudaṃca utpadyatē. karma iti kriyā ucyatē. ē tāni paṃcēṃdriyāṇi kriyāsādhanatvāt karmēṃdriyāṇi ityabhi dhīyatē”.

(paṃcīkṛtamukāni okkokka bhūtamuyokka rajōguṇāṃśamuvalana okkokka karmēṃdriyamu sṛṣṭiṃpa baḍinadi. ākāsamuyokka rajōguṇāṃśamu nuṃḍi vākkunnū, vāyuvuyokka rajōguṇāṃśamuvalana pāṇiyunnū, agniyokka rajōguṇāṃśaṃbuvalana pādamu, jalamuyokka rajōguṇāṃśaṃbuvalana upasthunnū, bhūmiyokka rajōguṇāṃśamuvalana gudamunnū puṭṭinavi. cēsina paniyē karmayani ceppabaḍucunnadi. ī paṃcēṃdriyamulu kriyaku sādhanamulaguṭavalana karmēṃdriyamulani ceppabaḍucunnavi).

“tē. - aḍagiyuṃḍavu karmēṃdriyaṃbulu puruṣi

dalacu, savatulu gṛhamēdhi nalacunaṭlu -” (śrīmadāṃdhramahābhāgavatamu - 7 - )

English

English translation not yet available for this entry. Let us know if you'd like to help.