akṣamāla
← Back to క · Booklets 11–20 (digitized file 2)

కురుక్షేత్రము kurukṣētramu

Original — తెలుగు
  1. కుత్సితం పాపకర్మ రౌతీతి కురుః. తస్య క్షేపణ పూర్వకం స్వగత జనత్రాణాత్ కురు క్షేత్రం; యద్వా, కుః పృథివీ తస్యాం రౌతి శబ్దం కరోతీతు కురుః ప్రాణః, తదా వాసహేతు శరీరం కురుక్షేత్రం.

( కుత్సితం అనగా పాపకర్మ - తనలో ఉన్నజనులను రక్షించు క్షేత్రము. లేక, ‘కు’ అనగా భూమి, దాని మీద శబ్దము చేయునది ప్రాణము - ప్రాణవాయువు, దానికి నివాసమైనది శరీరము).

  1. “యదవధి పరశురామే ణైక వింశతి వారం క్షత్రియాన్ హత్వా తద్రుధి రైః కురుక్షేత్రే పంచహ్రదాన్ విధాయ పితృణాం తర్పణమకారి తదవధి తన్మహా తీర్థం జాతమితి పురాణ ప్రసిద్ధిః”.

(పరశురాముడు ఇరువదియొక్క పర్యాయములు క్షత్రియులను చంపి వారి రక్తముతో అయిదు నదులను చేసి పితృ తర్పణము చేసెను. అప్పటినుండి ఆ క్షేత్రము - కురుక్షేత్రము మహాతీర్థమని పురాణములలో ప్రసిద్ధి గాంచెను).

  1. “కురూణాం కరణానాం యత్ క్షేత్రం దేహో(అ)ధికారిణః |

అనుగ్రాహకభావేన క్షేత్రవత్ క్షేత్రముచ్యతే ||“. (గీతాభావప్రకాశము - 1 - 10 - 9)

(కరణములకు క్షేత్రమైన దేహము క్షేత్రమువలె అనుగ్రహించునది కనుక కురుక్షేత్రమని చెప్పబడినది - కురు = కరణం).

  1. “దక్షిణేన సరస్వత్యాః దృషద్వ మత్తరేణచ| యే వసంతి కురుక్షేత్రే తే వసంతి త్రివిష్టపే||”.

(సరస్వతీ నదికి దక్షిణమున, దృషద్వతికి ఉత్తరమందు ఉన్న కురుక్షేత్రమందు నివసించి యుండువారు స్వర్గములో నివసించువారే).

  1. కురుమహారాజు ఈ ప్రదేశమును పాలించెను కనుక ఇది కురుక్షేత్రమనియు, అతను ఈ ప్రదేశమును యజ్ఞము చేయుటకొరకు దున్నెను కనుక ఇది కురుక్షేత్రమనియు చెప్పబడినది. ఇది కౌరవులు, పాండవులు యుద్ధముచేసిన స్థలము.
Transliteration
  1. kutsitaṃ pāpakarma rautīti kuruḥ. tasya kṣēpaṇa pūrvakaṃ svagata janatrāṇāt kuru kṣētraṃ; yadvā, kuḥ pṛthivī tasyāṃ rauti śabdaṃ karōtītu kuruḥ prāṇaḥ, tadā vāsahētu śarīraṃ kurukṣētraṃ.

( kutsitaṃ anagā pāpakarma - tanalō unnajanulanu rakṣiṃcu kṣētramu. lēka, ‘ku’ anagā bhūmi, dāni mīda śabdamu cēyunadi prāṇamu - prāṇavāyuvu, dāniki nivāsamainadi śarīramu).

  1. “yadavadhi paraśurāmē ṇaika viṃśati vāraṃ kṣatriyān hatvā tadrudhi raiḥ kurukṣētrē paṃcahradān vidhāya pitṛṇāṃ tarpaṇamakāri tadavadhi tanmahā tīrthaṃ jātamiti purāṇa prasiddhiḥ”.

(paraśurāmuḍu iruvadiyokka paryāyamulu kṣatriyulanu caṃpi vāri raktamutō ayidu nadulanu cēsi pitṛ tarpaṇamu cēsenu. appaṭinuṃḍi ā kṣētramu - kurukṣētramu mahātīrthamani purāṇamulalō prasiddhi gāṃcenu).

  1. “kurūṇāṃ karaṇānāṃ yat kṣētraṃ dēhō(a)dhikāriṇaḥ |

anugrāhakabhāvēna kṣētravat kṣētramucyatē ||“. (gītābhāvaprakāśamu - 1 - 10 - 9)

(karaṇamulaku kṣētramaina dēhamu kṣētramuvale anugrahiṃcunadi kanuka kurukṣētramani ceppabaḍinadi - kuru = karaṇaṃ).

  1. “dakṣiṇēna sarasvatyāḥ dṛṣadva mattarēṇaca| yē vasaṃti kurukṣētrē tē vasaṃti triviṣṭapē||”.

(sarasvatī nadiki dakṣiṇamuna, dṛṣadvatiki uttaramaṃdu unna kurukṣētramaṃdu nivasiṃci yuṃḍuvāru svargamulō nivasiṃcuvārē).

  1. kurumahārāju ī pradēśamunu pāliṃcenu kanuka idi kurukṣētramaniyu, atanu ī pradēśamunu yajñamu cēyuṭakoraku dunnenu kanuka idi kurukṣētramaniyu ceppabaḍinadi. idi kauravulu, pāṃḍavulu yuddhamucēsina sthalamu.
English

English translation not yet available for this entry. Let us know if you'd like to help.