akṣamāla
← Back to ద · Booklets 21–30 (digitized file 3)

దైవం daivaṃ

Original — తెలుగు

  1. దేవుడు, పరమాత్మ, దైవతము.

  2. అదృష్టము, పూర్వ జన్మములందు చేసిన పుణ్య పాపముల ఫలము, ప్రారబ్దకర్మ.

  3. దేవో భగవాన్, తత్సంబంధి సంకల్పో దైవః.

(దైవమనగా భగవంతుడు - భగవంతునికి సంబంధించిన సంకల్పము - దైవము).

  1. “సీ. చిన్మయాకారుడు శ్రీ సతీశుడనుపముడన వద్యు డఖిల కల్యాణ గుణాకరుడాది మధ్యాంతరహితు

డై తనర్చిన పుండరీకాక్షుడొక

కాక గణుతింప దైవమొక్క ఱుడు వేఱ

కలడెయను బుద్ధి విజ్ఞానకలితులగుచు- - -“. (శ్రీమదాంధ్రమహాభాగవతము -10 - ఉ.భా. - 1279)

  1. “సత్యం సత్యం పునస్సత్యముద్ధృత్య భుజముచ్యతే |

వేదశాస్త్రాత్పరం నాస్తి న దైవం కేశవాత్పరం ||“.

(భుజమెత్తి ముమ్మారు ఈ సత్యమును చాటుచున్నాను - వేదముకన్న ఉత్కృష్టమైన శాస్త్రము లేదు, కేశవుడు (శ్రీమహావిష్ణువు) కంటె వేరు - ఉత్కృష్టమైన - దేవుడు లేడు).

  1. “రఘునందన ఏవ దైవతం నో రఘువంశోద్భవ ఏవ దైవతం నః |

భరతాగ్రజ ఏవ దైవతం నో భగవాన్ రాఘవ ఏవ దైవతం నః ||“. (శ్రీరామ కర్ణామృతం - 1 - 71)

(మాకు రఘునందనుడైన శ్రీరాంచంద్రుడే దైవతము. రఘువంశమందు పుట్టినవాడు, భరతునుకి అగ్రజుడు - అన్న - అయినవాడు, భగవంతుడు అయిన రాఘవుడే - శ్రీరామచంద్రుడే దైవతము).

  1. సీ. భూతజాలములందు భూజముల్ వర్యముల్, బూరుహములకంటె భోగికులము

భోగి సంతతి కన్న బోధినిష్టులు, బోధిమాన్యులకన్నను సిద్ధ విబుధ గంధర్వులు, వారికన్నను సురల్, వారికన్న

నింద్రాదిదేవతలిందఱి కన్నను దక్షాది సన్మునుల్ దలప నెక్కు

డంతకన్నను భర్గుడా య భవుకన్న

గమలభవుడెక్కు డాతని కంటె విష్ణు

డధికుడాతడు విప్రులనాదరించు

గాన విప్రుండు దైవంబు మానవులకు ”

“క. భూసురులకు సరిదైవం

బీ స చరాచరమునందు నెఱుగన్; నాకున్

భూసురులు గుడుచునప్పటి

యా సంతోషంబు దోప దగ్నులయందున్“.

  1. “ఆ. దేవ దేవుడఖిల భావజ్ఞు డాశ్రిత

వరదుడయిన హరికి ధరణిసురులు

దైవతముగాన ధారుణీ దివుజుల

కంటె దైవమొకడు గలడె భువుని“. (శ్రీమదాంధ్రమహాభాగవతము - 10 - ఉ,భా. - 1032)

  1. “దైవాధీనం జగత్సర్వం మంత్రాధీనం తు దైవతం |

తన్మంత్రం బ్రాహ్మణాధీనం బ్రాహ్మణో మమ దేవతా ||“.

(ఈ జగత్తునకు సృష్టి స్తితి లయములు చేయువాడు (శ్రీమన్నారయణమూర్తి) దైవము. అందుచేత జగత్తు అతని ఆధీనములో నున్నది. అట్టి దైవము విధిప్రకారము ఉచ్చారణ చేసిన మంత్రముయొక్క ఆధీనములోనున్నది. ఆ మంత్రము సద్బ్రాహ్మణుని ఆధీనములో నున్నది. (అట్టి మంత్రములను వేదవిదులైన బ్రహ్మజ్ఞానులు తెలుసుకొనిరి). అందుచేత (అట్టి) బ్రాహ్మణుడు నాకు (భగవంతునికి) దైవము).

“ఆ. అఖిలలోకములకు హరి దైవతము సూడ

హరికి దైవతము, ధరాధినాధ

పదపరాగ లేశపంక్తిచే

త్రిలోక్యపావనంబు సేయు బ్రాహ్మణుండు“. (శ్రీమదాంధ్రమహాభాగవతము - 7 - - )

  1. “నమాతు ద్దైవతం పరం” (“తల్లికన్న వేఱు దైవంబు లేదయా”)

(తన కడుపులో నెలలకొలది మోసి, తాని తినిన ఆహారము ఆ గర్భస్థ శిశువునకు పంచియిచ్చి, పుట్టినతర్వాత తన పాలిచ్చి కంటికి రెప్పవలె కాచి, పెద్దచేసి, ఎప్పటికప్పుడు యోగక్షేమము నరయుచు దైవమువలె కాపాడుచుండు తల్లి కన్న దైవము వేరు లేదు - అందరిలోను దైవమున్నాడు, అందఱూ దైవరూపములే.అయినను తల్లివలె పిల్లలను పాలించుదైవము తల్లియే). -(తల్లిరూపములోనున్న దైవమే ప్రత్యక్షదైవము).

  1. “ద్వౌభూత సర్గౌ లోకే అస్మిన్ దైవ ఆసర ఏవచ

విష్ణుభక్తః స్మృతో దైవః ఆసురస్త ద్విర్యయః ||“. (ఫద్మ పురాణము)

(అస్మిన్ జగతి ద్వివిధాః జీవాః సం తి, ఏకో దైవః, అన్యశ్చాసురః. యే భగవతః భక్తాః సంతి తే దైవపదవాచ్యాః, యే భక్తాః న సంతి తే ఏవా సురాః“).

(ఈ జగత్తులో జీవులు రెండు విధములు - దైవమని, అసురులని. విష్ణు భక్తులు దైవమని చెప్పబడుచున్నారు. విష్ణుభక్తులు కానివారు అసురులని చెప్పబడుచున్నారు).

  1. “యథా యథా ప్రయత్నః స్యాత్ భవే దాశు ఫలం తథా |

ఇతి పౌరుషుమే వాస్తి దైవమస్తు తదేవచ ||” (యోగవాశిష్టము - 6 - 1 - 2)

(పురుషుడు చేయు ప్రయత్నమును బట్టియే దాని ఫలము - అదియే పౌరుషము - పురుష ప్రయత్నము. అందుచేత పురుష ప్రయత్నమే దైవము).

  1. “న దైవతం దృశ్యతే దృష్ట్యా న చ లోకాంతరే స్థితం |

ఉక్తం దైవాభిధానేన స్వర్లోక కర్మణః ఫలం ||“. (యోగవాశిష్టము - 7 - 22)

(దైవమనునది దృష్టికి గోచరము కానిది - గోచరము కాదు. ఇతర లోకములో లేదు - ఉండదు - స్వర్లోకమందు చేసిన కర్మఫలమే దైవమని చెప్పబడినది).

  1. “స్వకర్మ ఫల సంప్రాప్తావిదమిత్థమితీతి యాః |

గరస్తా దైవనామ్నైతాః ప్రసిద్ధం సముపాగతాః ||“. (యోగవాశిష్టము - 8 - 2)

(చేసిన కర్మకు ఫలము లభించిన ఈ కర్మకీ ఫలము లభించినది అని చెప్పుట యే దైవమని ప్రసిద్ధి).

  1. వ. “లోకంబున దైవంబనేక ప్రకారంబులై యుండునవి యెట్టిదనినం గళా కాష్టా ముహూర్తంబులనంగల కాలంబును, సుకృత దుష్కృతాను రూపంబులైన జీవకర్మంబులును, స్వభావంబును, సత్వ రజస్తమోగుణాత్మకంబైన ప్రకృతియును, సుఖ దుఃఖాశ్రయంబైన శరీరంబును, జగజ్జంతు నిర్వాహకంబైన ప్రాణంబును, సకల పదార్హ పరిజ్ఞాన కారణంబైన యంతఃకరణంబును, మహదహంకార శబ్ద స్పర్స రూప రస గంధ తన్మాత్ర తత్కార్య భూత గగన బవనానల సలిల ధరాది పంచబూతంబులు నాదిగాగల ప్రకృతివికారంబులును నన్నింటి సంఘాతంబును బీజాంకుర న్యాయంబునం గార్య కారణ రూప ప్రవాహంబును నై జగత్కారణ శంకితంబై యుండునది యంతయు భవదీయ మాయా విడంబనంబుగాని యున్నది కాదు:

(శ్రీమదాంధ్రమహాభాగవతము - 10 - ఉ.భా. 430)

  1. వ. “ఉదకమయంబులైన తీర్థంబులును, మృచ్ఛిలామయంబులైన దేవగణంబులును, దీర్థదేవతారూపంబులుగాకుండుటలేదు, ఐననవి చిరకాల సేవనార్చనలంగానిపావనంబులు పావనంబులు సేయవు. సత్పురుషులు దర్శనమాత్రంబునం బావనంబు సేయుదురు”

(శ్రీమదాంధ్రమహాభాగవతము - 10 - ఉ.భా. - 1120)

Transliteration

  1. dēvuḍu, paramātma, daivatamu.

  2. adṛṣṭamu, pūrva janmamulaṃdu cēsina puṇya pāpamula phalamu, prārabdakarma.

  3. dēvō bhagavān, tatsaṃbaṃdhi saṃkalpō daivaḥ.

(daivamanagā bhagavaṃtuḍu - bhagavaṃtuniki saṃbaṃdhiṃcina saṃkalpamu - daivamu).

  1. “sī. cinmayākāruḍu śrī satīśuḍanupamuḍana vadyu ḍakhila kalyāṇa guṇākaruḍādi madhyāṃtarahitu

ḍai tanarcina puṃḍarīkākṣuḍoka

kāka gaṇutiṃpa daivamokka ṟuḍu vēṟa

kalaḍeyanu buddhi vijñānakalitulagucu- - -“. (śrīmadāṃdhramahābhāgavatamu -10 - u.bhā. - 1279)

  1. “satyaṃ satyaṃ punassatyamuddhṛtya bhujamucyatē |

vēdaśāstrātparaṃ nāsti na daivaṃ kēśavātparaṃ ||“.

(bhujametti mummāru ī satyamunu cāṭucunnānu - vēdamukanna utkṛṣṭamaina śāstramu lēdu, kēśavuḍu (śrīmahāviṣṇuvu) kaṃṭe vēru - utkṛṣṭamaina - dēvuḍu lēḍu).

  1. “raghunaṃdana ēva daivataṃ nō raghuvaṃśōdbhava ēva daivataṃ naḥ |

bharatāgraja ēva daivataṃ nō bhagavān rāghava ēva daivataṃ naḥ ||“. (śrīrāma karṇāmṛtaṃ - 1 - 71)

(māku raghunaṃdanuḍaina śrīrāṃcaṃdruḍē daivatamu. raghuvaṃśamaṃdu puṭṭinavāḍu, bharatunuki agrajuḍu - anna - ayinavāḍu, bhagavaṃtuḍu ayina rāghavuḍē - śrīrāmacaṃdruḍē daivatamu).

  1. sī. bhūtajālamulaṃdu bhūjamul varyamul, būruhamulakaṃṭe bhōgikulamu

bhōgi saṃtati kanna bōdhiniṣṭulu, bōdhimānyulakannanu siddha vibudha gaṃdharvulu, vārikannanu sural, vārikanna

niṃdrādidēvataliṃdaṟi kannanu dakṣādi sanmunul dalapa nekku

ḍaṃtakannanu bharguḍā ya bhavukanna

gamalabhavuḍekku ḍātani kaṃṭe viṣṇu

ḍadhikuḍātaḍu viprulanādariṃcu

gāna vipruṃḍu daivaṃbu mānavulaku ”

“ka. bhūsurulaku saridaivaṃ

bī sa carācaramunaṃdu neṟugan; nākun

bhūsurulu guḍucunappaṭi

yā saṃtōṣaṃbu dōpa dagnulayaṃdun”.

  1. “ā. dēva dēvuḍakhila bhāvajñu ḍāśrita

varaduḍayina hariki dharaṇisurulu

daivatamugāna dhāruṇī divujula

kaṃṭe daivamokaḍu galaḍe bhuvuni”. (śrīmadāṃdhramahābhāgavatamu - 10 - u,bhā. - 1032)

  1. “daivādhīnaṃ jagatsarvaṃ maṃtrādhīnaṃ tu daivataṃ |

tanmaṃtraṃ brāhmaṇādhīnaṃ brāhmaṇō mama dēvatā ||“.

(ī jagattunaku sṛṣṭi stiti layamulu cēyuvāḍu (śrīmannārayaṇamūrti) daivamu. aṃducēta jagattu atani ādhīnamulō nunnadi. aṭṭi daivamu vidhiprakāramu uccāraṇa cēsina maṃtramuyokka ādhīnamulōnunnadi. ā maṃtramu sadbrāhmaṇuni ādhīnamulō nunnadi. (aṭṭi maṃtramulanu vēdavidulaina brahmajñānulu telusukoniri). aṃducēta (aṭṭi) brāhmaṇuḍu nāku (bhagavaṃtuniki) daivamu).

“ā. akhilalōkamulaku hari daivatamu sūḍa

hariki daivatamu, dharādhinādha

padaparāga lēśapaṃkticē

trilōkyapāvanaṃbu sēyu brāhmaṇuṃḍu”. (śrīmadāṃdhramahābhāgavatamu - 7 - - )

  1. “namātu ddaivataṃ paraṃ” (“tallikanna vēṟu daivaṃbu lēdayā”)

(tana kaḍupulō nelalakoladi mōsi, tāni tinina āhāramu ā garbhastha śiśuvunaku paṃciyicci, puṭṭinatarvāta tana pālicci kaṃṭiki reppavale kāci, peddacēsi, eppaṭikappuḍu yōgakṣēmamu narayucu daivamuvale kāpāḍucuṃḍu talli kanna daivamu vēru lēdu - aṃdarilōnu daivamunnāḍu, aṃdaṟū daivarūpamulē.ayinanu tallivale pillalanu pāliṃcudaivamu talliyē). -(tallirūpamulōnunna daivamē pratyakṣadaivamu).

  1. “dvaubhūta sargau lōkē asmin daiva āsara ēvaca

viṣṇubhaktaḥ smṛtō daivaḥ āsurasta dviryayaḥ ||“. (phadma purāṇamu)

(asmin jagati dvividhāḥ jīvāḥ saṃ ti, ēkō daivaḥ, anyaścāsuraḥ. yē bhagavataḥ bhaktāḥ saṃti tē daivapadavācyāḥ, yē bhaktāḥ na saṃti tē ēvā surāḥ”).

(ī jagattulō jīvulu reṃḍu vidhamulu - daivamani, asurulani. viṣṇu bhaktulu daivamani ceppabaḍucunnāru. viṣṇubhaktulu kānivāru asurulani ceppabaḍucunnāru).

  1. “yathā yathā prayatnaḥ syāt bhavē dāśu phalaṃ tathā |

iti pauruṣumē vāsti daivamastu tadēvaca ||” (yōgavāśiṣṭamu - 6 - 1 - 2)

(puruṣuḍu cēyu prayatnamunu baṭṭiyē dāni phalamu - adiyē pauruṣamu - puruṣa prayatnamu. aṃducēta puruṣa prayatnamē daivamu).

  1. “na daivataṃ dṛśyatē dṛṣṭyā na ca lōkāṃtarē sthitaṃ |

uktaṃ daivābhidhānēna svarlōka karmaṇaḥ phalaṃ ||“. (yōgavāśiṣṭamu - 7 - 22)

(daivamanunadi dṛṣṭiki gōcaramu kānidi - gōcaramu kādu. itara lōkamulō lēdu - uṃḍadu - svarlōkamaṃdu cēsina karmaphalamē daivamani ceppabaḍinadi).

  1. “svakarma phala saṃprāptāvidamitthamitīti yāḥ |

garastā daivanāmnaitāḥ prasiddhaṃ samupāgatāḥ ||“. (yōgavāśiṣṭamu - 8 - 2)

(cēsina karmaku phalamu labhiṃcina ī karmakī phalamu labhiṃcinadi ani ceppuṭa yē daivamani prasiddhi).

  1. va. “lōkaṃbuna daivaṃbanēka prakāraṃbulai yuṃḍunavi yeṭṭidaninaṃ gaḷā kāṣṭā muhūrtaṃbulanaṃgala kālaṃbunu, sukṛta duṣkṛtānu rūpaṃbulaina jīvakarmaṃbulunu, svabhāvaṃbunu, satva rajastamōguṇātmakaṃbaina prakṛtiyunu, sukha duḥkhāśrayaṃbaina śarīraṃbunu, jagajjaṃtu nirvāhakaṃbaina prāṇaṃbunu, sakala padārha parijñāna kāraṇaṃbaina yaṃtaḥkaraṇaṃbunu, mahadahaṃkāra śabda sparsa rūpa rasa gaṃdha tanmātra tatkārya bhūta gagana bavanānala salila dharādi paṃcabūtaṃbulu nādigāgala prakṛtivikāraṃbulunu nanniṃṭi saṃghātaṃbunu bījāṃkura nyāyaṃbunaṃ gārya kāraṇa rūpa pravāhaṃbunu nai jagatkāraṇa śaṃkitaṃbai yuṃḍunadi yaṃtayu bhavadīya māyā viḍaṃbanaṃbugāni yunnadi kādu:

(śrīmadāṃdhramahābhāgavatamu - 10 - u.bhā. 430)

  1. va. “udakamayaṃbulaina tīrthaṃbulunu, mṛcchilāmayaṃbulaina dēvagaṇaṃbulunu, dīrthadēvatārūpaṃbulugākuṃḍuṭalēdu, ainanavi cirakāla sēvanārcanalaṃgānipāvanaṃbulu pāvanaṃbulu sēyavu. satpuruṣulu darśanamātraṃbunaṃ bāvanaṃbu sēyuduru”

(śrīmadāṃdhramahābhāgavatamu - 10 - u.bhā. - 1120)

English

English translation not yet available for this entry. Let us know if you'd like to help.