akṣamāla
← Back to ద · Booklets 21–30 (digitized file 3)

దేహీ dēhī

Original — తెలుగు

  1. దేహో అస్యాస్తీతి దేహీ - ఆత్మా. (దేహము కలవాడు, ఆత్మ, జీవుడు)

  2. దేహే స్థూల సూక్ష్మౌ విద్యతే అస్య స దేహీ - చిదాత్మా -

(స్థూలదేహము, సూక్ష్మదేహము అను రెండు దేహములు గలవాడు - చిదాత్మ - (చైతన్యముగల ఆత్మ)).

  1. .దేహధారీ, శరీరి, శరీరధారీ.

(దేహము కలవాడు, దేహమును ధరించువాడు, శరీరము గలవాడు - శరీరమును ధరించువాడు).

  1. దేహాతి రిక్తః ; దేహవాన్, దేహస్య ఈక్షితా.

(దేహముకన్న వేఱైనవాడు ; దేహము గలవాడు; దేహమునకు సాక్షి అయినవాడు).

  1. దేహాభిమానీ; దేహేని గూఢాభిమానీ -

(దేహమును అభిమానించువాడు - దేహమునందు గూఢముగానుండి దానిని అభిమానించువాడు).

  1. దేహో అహం ఇతి మన్య మానః, జీవః. (దేహము నేను అని తలచువాడు; జీవుడు - జీవము గలవాడు)

  2. “దేహే వర్తమానం - మహదాది విశేషైః ఆరబ్ద దేవమనుష్యాది దేహసం బంధినం.” (శ్రీమాన్ రామానుజః)

(దేహమందుండువాడు - మహత్తత్వము మొదలగువాటిచే ఆరంభింపబడిన దేవతులు, మనుష్యులుమొదలగు వారి దేహముతో సంబంధము గలవాడు).

  1. యః కర్మ కర్తా జీవః స ఏవ దేహీ, నాన్యః. (కర్మ చేయువాడు జీవుడు. అతనే దేహి, ఇంకొకడుకాడు)

  2. “దేహాః సర్వే త్రికాలస్థా జగన్మండలవర్తినః |

అస్యసంతీతి దేఈస్యాత్ తస్తైకస్యాత్మ నో విభోః |

బ్రహ్మాది స్థావరాతేషు శరీరేష్వ ఖిలేష్వపి |

వ్యాపినౌ నాస్తి భేదస్య గంధ ఇత్యపి దర్శితం ||“. (గీతాభావప్రకాశము - 2 - 120, 121)

(దేహములు కలవాడు కనుక దేహి - త్రికాలములందును జగత్తు అంతటిలోను నుండు దేహములు కలవాడు కనుక దేహి అని చెప్పబడుచున్నాడు - అన్నికాలములందు, అన్ని దేహములందు ఒక్కడే పరమాత్మ జీవరూపములో నున్నాడు కనుక ఆ దేహములన్నియు అతనివే - బ్రహ్మ మొదలు, స్థావరములవరకు గల దేహములందు వ్యాపించియున్న ఆత్మ దేహి - ఒక్కడే, భేదములేదు).

  1. “దేహి కర్మ మూలంబున నైమిత్తిక కర్మంబుల నాచరించుచు దత్ఫలంబంగీకరించి దుఃఖైకవశుండై వర్తించు.పెక్కు దుఃఖంబులంబడిన యా దేహి కర్మఫల ప్రాప్తుండగుచు భూత సంప్లవ పర్యంతంబు పరవశుండై జన్మ మరణంబులం బొరలుచుండు”.

(శ్రీమదాంధ్రమహాభాగవతము - 11 - 52)

  1. ప్రాణి (ప్రాణము గలవాడు).

  2. “సత్వం రజస్తమ ఇతి గుణాః ప్రకృతి సంభవాః |

నిబధ్నంతి మహాబాహో దేహే దేహినమ వ్యయం ||“. (శ్రీమద్బ్గవద్గీత - 14 - 5)

(సత్వము, రజస్సు, తమస్సు అను త్రిగుణములు ప్రకృతినుండికలిగినవి. ఇవి దేహిని దేహమందు బందించుచున్నవి).

“సీ. భూపాలకోత్తమ ! భూతహితుండు సుజ్ఞాన స్వరూపకుడైనయట్టి

ప్రాణికి దేహ సంబంధమెట్లగునన్న మహినొప్పు నీశ్వరమాయలేక

కలుగదు; నిద్రలో కలలోన దోచిన దేహబంధంబుల తెఱగువలెను హరియోగమాయామహత్వంబునం బాంచ భౌతిక దేహ సంబంధుడగుచు

తే. నట్టి మాయాగుణంబుల నాత్మ యోలి

బాల్య కౌమార యౌవన భావములను

నర సుపర్వాదిమూర్తుల బొరసి, యేను

నాయదివి ” యను సంసారమాయదగిలి”

వ. వర్తించు “. (శ్రీమదాంధ్రమహాభాగవతము - 2 - 9 - 223)

  1. “ఉ. వె - - - దేహి పుట్టుచుం

జచ్చుచునుంట జూచెదరు చావకమానెడివారి భంగినీ

చచ్చినవానికేడ్చెదరు, చావున కొల్లక డాగ వచ్చునే - -” (శ్రీమదాంధ్రమహాభాగవతము - 7 - 2 - 46)

Transliteration

  1. dēhō asyāstīti dēhī - ātmā. (dēhamu kalavāḍu, ātma, jīvuḍu)

  2. dēhē sthūla sūkṣmau vidyatē asya sa dēhī - cidātmā -

(sthūladēhamu, sūkṣmadēhamu anu reṃḍu dēhamulu galavāḍu - cidātma - (caitanyamugala ātma)).

  1. .dēhadhārī, śarīri, śarīradhārī.

(dēhamu kalavāḍu, dēhamunu dhariṃcuvāḍu, śarīramu galavāḍu - śarīramunu dhariṃcuvāḍu).

  1. dēhāti riktaḥ ; dēhavān, dēhasya īkṣitā.

(dēhamukanna vēṟainavāḍu ; dēhamu galavāḍu; dēhamunaku sākṣi ayinavāḍu).

  1. dēhābhimānī; dēhēni gūḍhābhimānī -

(dēhamunu abhimāniṃcuvāḍu - dēhamunaṃdu gūḍhamugānuṃḍi dānini abhimāniṃcuvāḍu).

  1. dēhō ahaṃ iti manya mānaḥ, jīvaḥ. (dēhamu nēnu ani talacuvāḍu; jīvuḍu - jīvamu galavāḍu)

  2. “dēhē vartamānaṃ - mahadādi viśēṣaiḥ ārabda dēvamanuṣyādi dēhasaṃ baṃdhinaṃ.” (śrīmān rāmānujaḥ)

(dēhamaṃduṃḍuvāḍu - mahattatvamu modalaguvāṭicē āraṃbhiṃpabaḍina dēvatulu, manuṣyulumodalagu vāri dēhamutō saṃbaṃdhamu galavāḍu).

  1. yaḥ karma kartā jīvaḥ sa ēva dēhī, nānyaḥ. (karma cēyuvāḍu jīvuḍu. atanē dēhi, iṃkokaḍukāḍu)

  2. “dēhāḥ sarvē trikālasthā jaganmaṃḍalavartinaḥ |

asyasaṃtīti dēīsyāt tastaikasyātma nō vibhōḥ |

brahmādi sthāvarātēṣu śarīrēṣva khilēṣvapi |

vyāpinau nāsti bhēdasya gaṃdha ityapi darśitaṃ ||“. (gītābhāvaprakāśamu - 2 - 120, 121)

(dēhamulu kalavāḍu kanuka dēhi - trikālamulaṃdunu jagattu aṃtaṭilōnu nuṃḍu dēhamulu kalavāḍu kanuka dēhi ani ceppabaḍucunnāḍu - annikālamulaṃdu, anni dēhamulaṃdu okkaḍē paramātma jīvarūpamulō nunnāḍu kanuka ā dēhamulanniyu atanivē - brahma modalu, sthāvaramulavaraku gala dēhamulaṃdu vyāpiṃciyunna ātma dēhi - okkaḍē, bhēdamulēdu).

  1. “dēhi karma mūlaṃbuna naimittika karmaṃbula nācariṃcucu datphalaṃbaṃgīkariṃci duḥkhaikavaśuṃḍai vartiṃcu.pekku duḥkhaṃbulaṃbaḍina yā dēhi karmaphala prāptuṃḍagucu bhūta saṃplava paryaṃtaṃbu paravaśuṃḍai janma maraṇaṃbulaṃ boralucuṃḍu”.

(śrīmadāṃdhramahābhāgavatamu - 11 - 52)

  1. prāṇi (prāṇamu galavāḍu).

  2. “satvaṃ rajastama iti guṇāḥ prakṛti saṃbhavāḥ |

nibadhnaṃti mahābāhō dēhē dēhinama vyayaṃ ||“. (śrīmadbgavadgīta - 14 - 5)

(satvamu, rajassu, tamassu anu triguṇamulu prakṛtinuṃḍikaliginavi. ivi dēhini dēhamaṃdu baṃdiṃcucunnavi).

“sī. bhūpālakōttama ! bhūtahituṃḍu sujñāna svarūpakuḍainayaṭṭi

prāṇiki dēha saṃbaṃdhameṭlagunanna mahinoppu nīśvaramāyalēka

kalugadu; nidralō kalalōna dōcina dēhabaṃdhaṃbula teṟaguvalenu hariyōgamāyāmahatvaṃbunaṃ bāṃca bhautika dēha saṃbaṃdhuḍagucu

tē. naṭṭi māyāguṇaṃbula nātma yōli

bālya kaumāra yauvana bhāvamulanu

nara suparvādimūrtula borasi, yēnu

nāyadivi ” yanu saṃsāramāyadagili”

va. vartiṃcu “. (śrīmadāṃdhramahābhāgavatamu - 2 - 9 - 223)

  1. “u. ve - - - dēhi puṭṭucuṃ

jaccucunuṃṭa jūcedaru cāvakamāneḍivāri bhaṃginī

caccinavānikēḍcedaru, cāvuna kollaka ḍāga vaccunē - -” (śrīmadāṃdhramahābhāgavatamu - 7 - 2 - 46)

English

English translation not yet available for this entry. Let us know if you'd like to help.