akṣamāla
← Back to ద · Booklets 21–30 (digitized file 3)

దృష్టాంతము dṛṣṭāṃtamu

Original — తెలుగు
  1. “యేనే హాననుభూతే (అ)ర్థే దృష్టే నార్థేన బోధనం |

బోధోపకార ఫలదం తం దృష్టాంతం వి దుర్బుధాః ||

దృష్టాం తేన వినా రామ న పూర్వార్థో (అ)వ బుద్ధ్యతే |

యథా దీపం వినా రాత్రౌ భాండోపస్కరణం గృహౌ ||“. (యోగవాసిష్టము - 18 - 50, 51)

(తెలిసిన విషయ సాదృశ్యము వలన తెలియని విషయమును గ్రహించుటకు వీలగును - ఇట్లు కొత్త విషయమును - తెలియని విషయమును - గ్రహించుటలో సహాయపడు విషయమును దృష్టాంతమందురు. రాత్రివేళ ఇంటిలోనున్న వస్తువులు దీపములేక తెలుసుకొనలేనట్లు దృష్టాంతము లేనిచో అసలు విషయము బోధపడదు).

  1. “ఉపమేయస్యోపమానాదే కాంశేన స ధర్మతా |

అంగీకార్యావ బోధాయ ధీమతా నిర్వివాదినా |

అర్థావలోకనేదీపాదా భామాంత్రాద్రుతే కిల |

నస్థాన తైలవర్త్యాది కించి దప్యుపయుజ్యతే ||“. (యోగవాసిష్టము - 18 - 65)

(బంగారము కుండలములు మొదలగు ఆభరణములకు కారణమైనట్లు బ్రహ్మ జగత్తునకు కారణము - ఇందులోని దృష్టాంతము - బంగారమునుగుఱించి చెప్పినది - బ్రహ్మ జగత్కారణమని చెప్పుటకు ఉపయోగపడినది, కాని బంగారము మార్పు చెంది ఆ భరణములుగామారినది - బ్రహ్మ గుఱించి అట్లు అనుకొనరాదు - దృస్టాంతము చెప్పినప్పుడు దానియొక్క ధర్మములన్నియు తీసుకొనరాదు, ముఖ్యాంశమే గ్రహింపబడినది. చీకటిలోవస్తువులను గ్రహించుటకు దీపముయొక్క వెలుతురు మాత్రమే సహాయపడును - ఆ దీపమునకు సంబంధిం చిన నూనె, వత్తి, సెమ్మె సహాయపడవు కనుక వాటిని తీసుకొనరాదు).

  1. వాది ప్రతివాదులు ఇద్దరు అంగీకరించిన అర్ధము దృష్టాంతము, లేక ఉదాహరణము, న్యాయము. దృష్టాంతము ద్వారా నిర్ణయించిన విషయము దార్ష్టాంతికము - సిద్ధాంతము).
Transliteration
  1. “yēnē hānanubhūtē (a)rthē dṛṣṭē nārthēna bōdhanaṃ |

bōdhōpakāra phaladaṃ taṃ dṛṣṭāṃtaṃ vi durbudhāḥ ||

dṛṣṭāṃ tēna vinā rāma na pūrvārthō (a)va buddhyatē |

yathā dīpaṃ vinā rātrau bhāṃḍōpaskaraṇaṃ gṛhau ||“. (yōgavāsiṣṭamu - 18 - 50, 51)

(telisina viṣaya sādṛśyamu valana teliyani viṣayamunu grahiṃcuṭaku vīlagunu - iṭlu kotta viṣayamunu - teliyani viṣayamunu - grahiṃcuṭalō sahāyapaḍu viṣayamunu dṛṣṭāṃtamaṃduru. rātrivēḷa iṃṭilōnunna vastuvulu dīpamulēka telusukonalēnaṭlu dṛṣṭāṃtamu lēnicō asalu viṣayamu bōdhapaḍadu).

  1. “upamēyasyōpamānādē kāṃśēna sa dharmatā |

aṃgīkāryāva bōdhāya dhīmatā nirvivādinā |

arthāvalōkanēdīpādā bhāmāṃtrādrutē kila |

nasthāna tailavartyādi kiṃci dapyupayujyatē ||“. (yōgavāsiṣṭamu - 18 - 65)

(baṃgāramu kuṃḍalamulu modalagu ābharaṇamulaku kāraṇamainaṭlu brahma jagattunaku kāraṇamu - iṃdulōni dṛṣṭāṃtamu - baṃgāramunuguṟiṃci ceppinadi - brahma jagatkāraṇamani ceppuṭaku upayōgapaḍinadi, kāni baṃgāramu mārpu ceṃdi ā bharaṇamulugāmārinadi - brahma guṟiṃci aṭlu anukonarādu - dṛsṭāṃtamu ceppinappuḍu dāniyokka dharmamulanniyu tīsukonarādu, mukhyāṃśamē grahiṃpabaḍinadi. cīkaṭilōvastuvulanu grahiṃcuṭaku dīpamuyokka veluturu mātramē sahāyapaḍunu - ā dīpamunaku saṃbaṃdhiṃ cina nūne, vatti, semme sahāyapaḍavu kanuka vāṭini tīsukonarādu).

  1. vādi prativādulu iddaru aṃgīkariṃcina ardhamu dṛṣṭāṃtamu, lēka udāharaṇamu, nyāyamu. dṛṣṭāṃtamu dvārā nirṇayiṃcina viṣayamu dārṣṭāṃtikamu - siddhāṃtamu).
English

English translation not yet available for this entry. Let us know if you'd like to help.