akṣamāla
← Back to న · Booklets 21–30 (digitized file 3)

నిరుక్తి nirukti

Original — తెలుగు
  1. నిరుచ్యతే ఇతి నిరుక్తిః, శబ్దార్థః

(శబ్దముల అర్థమును - చెప్పునది, నిర్వచనము చేయునది).

  1. "నిరుక్తి యనునది వైదిక శబ్ద నిర్వచనంబుల నియమింపుచుండును : (వివేక హింతామణి - పరమానందతీర్థ)

  2. వేదాంగములలో నొకటి.

  3. నిర్ణీతం, ప్రకాశితం

(వేదపదార్థములను నిర్ణయించునది, ప్రకాశింపచేయునది).

  1. "ఏ పదమునకే యర్థమనుకూలించును, యెందులకారీతినను కూలించును, ఒకే పదమునకు అనేకార్థముల సంబంధమెట్లు కలిగెను, వాని యుత్పత్తి యెట్లు కలిగెను, ఇట్టి సందర్భమున ఇట్టి యర్థమే యెందులకుపయోగించవలెను , ఉచ్ఛారణమును వివరించు స్వరము అర్థనిర్ణయమున కెట్లుపయోగించిను? అను విషయములను తెలుపుటయే గాక వాక్యములలో నొక పదముయొక్క ముఖ్యస్థలము, అట్టి దాని యుద్దేశము మొదలగు నంశములు నిరుక్తమునందు నిరూపింపబడినవి" -
Transliteration
  1. nirucyatē iti niruktiḥ, śabdārthaḥ

(śabdamula arthamunu - ceppunadi, nirvacanamu cēyunadi).

  1. "nirukti yanunadi vaidika śabda nirvacanaṃbula niyamiṃpucuṃḍunu : (vivēka hiṃtāmaṇi - paramānaṃdatīrtha)

  2. vēdāṃgamulalō nokaṭi.

  3. nirṇītaṃ, prakāśitaṃ

(vēdapadārthamulanu nirṇayiṃcunadi, prakāśiṃpacēyunadi).

  1. "ē padamunakē yarthamanukūliṃcunu, yeṃdulakārītinanu kūliṃcunu, okē padamunaku anēkārthamula saṃbaṃdhameṭlu kaligenu, vāni yutpatti yeṭlu kaligenu, iṭṭi saṃdarbhamuna iṭṭi yarthamē yeṃdulakupayōgiṃcavalenu , ucchāraṇamunu vivariṃcu svaramu arthanirṇayamuna keṭlupayōgiṃcinu? anu viṣayamulanu telupuṭayē gāka vākyamulalō noka padamuyokka mukhyasthalamu, aṭṭi dāni yuddēśamu modalagu naṃśamulu niruktamunaṃdu nirūpiṃpabaḍinavi" -
English

English translation not yet available for this entry. Let us know if you'd like to help.