← Back to ప · Booklets 31–40 (digitized file 4)

ప్రథానం prathānaṃ

Original — తెలుగు
  1. “అవ్యక్తం కారణం యత్ తత్ప్రథానం ఋషి సత్తమైః |

ప్రోచ్యతే ప్రకృతిః సూక్ష్మా సదసదాత్మకం ||“.

(అవ్యక్తమైనది - కనబడనంత సూక్ష్మమైనది, అన్నింటికి కారణమైనది, సదసత్ వస్తువుల రూపమైనది, నిత్యమైనది ప్రకృతియని చెప్పబడునదే ప్రథానమని మహా ఋషులు చెప్పుదురు).

  1. రజస్తమో మయీ.

(రజో గుణముతోను, తమోగుణముతోను నిండియున్నది).

  1. ప్రకృతి, ముఖ్యమైనది, మొదటిది.

  2. ప్రకృతిర్మాయా (ప్రకృతి, మాయ).

  3. నిఖిల ప్రపంచస్యాపి మూల కారణీభూతం, ప్రకృతిరూపం, ప్రకృతి శరీరకం, పురుషం, ప్రకృతిరూపం భగవాన్ -

(ప్రపంచమంతటికి కారణమైనది, ప్రకృతి, ప్రకృతి శరీరముగాగల పురుషుడు, ప్రకృతి రూపములోనున్న భగవంతుడు).

  1. కారణావస్థం; అచిద్ద్రవ్యం.

(ప్రపంచము యొక్క కారణావస్థలో నున్నది - ప్రపంచమునకు ఉపాదానకారణమైనది; అచిద్వస్తువు(Raw material). చైతన్యము లేనిది; భగవంతుని అపరాశక్తి - అపరా ప్రకృతి).

  1. అవశాయినాం జీవానాం సంసారకారణం -

అవసానదశలోనున్న జీవులకు - సంసారకారణమైనది - మరల సంసారములో పడవేయునది - జన్మలు కలిగించి శరీరము కలుగచేయునది).

  1. సకలమపి కార్యజాతం స్వస్మిన్ ఉపసంహత్య ప్రలయకాలే ఉదాసీన స్వరూపేణ వర్తమానత్వాత్ మాయా ఏవ ప్రథానం ఇత్యుచ్యతే -

(ప్రలయకాలమందు కార్యములన్నింటిని తనలోనికి లాగుకొని ఉదాసీనుడువలె ఏమియు చేయక సృష్టి చేయుటకు ఉన్ముఖముకాని అవస్థలోనుండు మాయయే ప్రథానమని చెప్పబడుచున్నది).

  1. “సత్వరజస్తమోగుణానాం సామ్యావస్థా ప్రథానమితి కథ్యతే. తచ్చ ప్రథానం ప్రకృతిరేవ భవతి, న వికృతిః - ఇదం ప్రథానం మహత్తత్త్వస్య ఉపాదానకారణత్వాత్ ప్రకృతిర్భవతి; ఇదం చ ప్రథానం అనాదిత్వాత్ వికృతిః న భవతి”.

(సత్వరజస్తమోగుణములు సమముగానుండు అవస్థ - స్థితి - ప్రథానమని చెప్పబడుచున్నది. ప్రథానమనునది ప్రకృతి. వికృతికాదు (అన్నింటికంటె ముందు సృష్టించబడినది. ప్రథానము మహత్తత్త్వమునకు ఉపాదానకారణమగుట వలన, మహత్తత్త్వముకంటె ముందునుండి ఉన్నదికనుక ప్రకృతి యగుచున్నది. ఈ ప్రథానము అనాది యగుటవలన (ఎప్పటినుండి యున్నదో తెలియదు కనుక) వికృతి కానేరదు).

  1. కార్యాత్మనా ప్రథీయతే ఇతి ప్రథానం, అజ్ఞానమేవ.

(కార్యవస్తువు రూపములో లయమును పొందునది కనుక ప్రథానము - అజ్ఞానము).

  1. ప్రధీయతే అస్మన్ ఇతి ప్రథానం.

(ప్రళయకాలమున జగత్తు అంతయు దీనియందు లీనమై యుండునుకనుక ప్రథానమని చెప్పబడినది).

  1. “గుణసామ్యంబయిన ప్రథానమందును”. (శ్రీమదాంధ్రమహాభాగవతము - 7 - 6 - 217)
Transliteration
  1. “avyaktaṃ kāraṇaṃ yat tatprathānaṃ ṛṣi sattamaiḥ |

prōcyatē prakṛtiḥ sūkṣmā sadasadātmakaṃ ||“.

(avyaktamainadi - kanabaḍanaṃta sūkṣmamainadi, anniṃṭiki kāraṇamainadi, sadasat vastuvula rūpamainadi, nityamainadi prakṛtiyani ceppabaḍunadē prathānamani mahā ṛṣulu ceppuduru).

  1. rajastamō mayī.

(rajō guṇamutōnu, tamōguṇamutōnu niṃḍiyunnadi).

  1. prakṛti, mukhyamainadi, modaṭidi.

  2. prakṛtirmāyā (prakṛti, māya).

  3. nikhila prapaṃcasyāpi mūla kāraṇībhūtaṃ, prakṛtirūpaṃ, prakṛti śarīrakaṃ, puruṣaṃ, prakṛtirūpaṃ bhagavān -

(prapaṃcamaṃtaṭiki kāraṇamainadi, prakṛti, prakṛti śarīramugāgala puruṣuḍu, prakṛti rūpamulōnunna bhagavaṃtuḍu).

  1. kāraṇāvasthaṃ; aciddravyaṃ.

(prapaṃcamu yokka kāraṇāvasthalō nunnadi - prapaṃcamunaku upādānakāraṇamainadi; acidvastuvu(Raw material). caitanyamu lēnidi; bhagavaṃtuni aparāśakti - aparā prakṛti).

  1. avaśāyināṃ jīvānāṃ saṃsārakāraṇaṃ -

avasānadaśalōnunna jīvulaku - saṃsārakāraṇamainadi - marala saṃsāramulō paḍavēyunadi - janmalu kaligiṃci śarīramu kalugacēyunadi).

  1. sakalamapi kāryajātaṃ svasmin upasaṃhatya pralayakālē udāsīna svarūpēṇa vartamānatvāt māyā ēva prathānaṃ ityucyatē -

(pralayakālamaṃdu kāryamulanniṃṭini tanalōniki lāgukoni udāsīnuḍuvale ēmiyu cēyaka sṛṣṭi cēyuṭaku unmukhamukāni avasthalōnuṃḍu māyayē prathānamani ceppabaḍucunnadi).

  1. “satvarajastamōguṇānāṃ sāmyāvasthā prathānamiti kathyatē. tacca prathānaṃ prakṛtirēva bhavati, na vikṛtiḥ - idaṃ prathānaṃ mahattattvasya upādānakāraṇatvāt prakṛtirbhavati; idaṃ ca prathānaṃ anāditvāt vikṛtiḥ na bhavati”.

(satvarajastamōguṇamulu samamugānuṃḍu avastha - sthiti - prathānamani ceppabaḍucunnadi. prathānamanunadi prakṛti. vikṛtikādu (anniṃṭikaṃṭe muṃdu sṛṣṭiṃcabaḍinadi. prathānamu mahattattvamunaku upādānakāraṇamaguṭa valana, mahattattvamukaṃṭe muṃdunuṃḍi unnadikanuka prakṛti yagucunnadi. ī prathānamu anādi yaguṭavalana (eppaṭinuṃḍi yunnadō teliyadu kanuka) vikṛti kānēradu).

  1. kāryātmanā prathīyatē iti prathānaṃ, ajñānamēva.

(kāryavastuvu rūpamulō layamunu poṃdunadi kanuka prathānamu - ajñānamu).

  1. pradhīyatē asman iti prathānaṃ.

(praḷayakālamuna jagattu aṃtayu dīniyaṃdu līnamai yuṃḍunukanuka prathānamani ceppabaḍinadi).

  1. “guṇasāmyaṃbayina prathānamaṃdunu”. (śrīmadāṃdhramahābhāgavatamu - 7 - 6 - 217)
English

English translation not yet available for this entry. Let us know if you'd like to help.