akṣamāla
← Back to ప · Booklets 31–40 (digitized file 4)

పృధ్వీ pṛdhvī

Original — తెలుగు
  1. భూమి.

(విస్తరించి యుండునది కనుక పృధివి).

  1. పృధ్వీ విస్తర యోగతః

(విస్తరించి యుండునది కనుక పృధివి)

  1. విస్తీర్ణా, అనేక విస్తారవతీ, బహులా నిబిడావయవా.

(విస్తీర్ణము కలది - విస్తరించియుండునది; అనేకముగా విస్తరించునది; దట్తమైన అవయవములు కలది).

  1. పంచాశత్కోటి యోజన విస్తీర్ణా.

(అయిదువందల కోటి యోజనములు విస్తీర్ణము గలది).

  1. పృధు తరా స్థూలావయవ సంస్థానా.

(స్థూలరూపముతో కలుగు అవయవములకు స్థానమైనది, ఆధారమైనది).

  1. ప్రతి గృహీత భోగ్య భోగోపకరణ భోగస్థాన భూతా.

(భోగ్య వస్తువులకు - భోగమునకు ఉపచరించు వస్తువులకు భోగస్థానమైనది. తనలోనుండి పుట్టిన వస్తువులను తిరిగి తనలోనికి తీసుకొనునది).

  1. "పృధివీ పృథకన్యాత్వాత్ విస్తృతత్వాత్ మహామునే :" (శ్రీ దేవీ భాగవతం)

"పృధో రాజ్ఞః కన్యాత్వాత్, విస్తృతత్వాద్వా పృధివీ ఇత్యర్థః.”

(పృధు చక్రవర్తి యొక్క కన్య - కుమార్తె - అగుట వలనను, విస్తరించియుండునదగుట వలనను పృధివీ అని చెప్పబడుచున్నది).

(భూమి పృధుచక్రవర్తి యొక్క తనయ ఎట్లైనదనగా –

"తే.. సముచితానందమును బొంది సర్వ కామ

దుఘ యనందగు భూమిని దుహిత గాగ

గోరి గోరి కైకొని - - - ". (శ్రీమదాంధ్రమహాభాగవతము - 4 - 18 - 504)

(భూమి నిస్సారమైపోయి సస్యములను పుట్టించకుండ నుండుటవలన పృధు చక్రవర్తి దానిని సంహ రించుటకుద్యమించగా -

"క. విను వాని నొకయుం

బున గ్రమ్మఱ బడయ వచ్చు భూవరచంద్రా

వినుమది యెఱిగించెద నీ

కును వత్సలురాలు నగుట గురుతర చరితా".

(నాలో ఇంకిపోయిన ఔషధులను మరల పుట్టించుటకు నుపాయము చెప్పెదను. నేను (భూదేవి) నీకు వత్సను అగుటవలన నిట్లు చెప్పుచున్నాను). (శ్రీమదాంధ్రమహాభాగవతము - 4 - 18 - 495)

ఆ ఉపాయమెట్లనగా –

"చ. మనువును దూడచేసి గరిమన్ నిజపాణితంబు లీల దో

హనముగ చేసి యందు సకలౌషధుల బితెకెం గ్రమంబునం

దనరగ దద్విధంబునను దత్పృధువత్సలయైన భూమియం

దనయము వారు వారును బ్రియంబగు కోర్కులు పొందిరున్నతిన్|". (శ్రీమదాంధ్రమహాభాగవతము - 4 - 18 - 500)

(పృధు చక్రవర్తి చేత వాత్సల్యముచేత చంపబడక విడువబడుట చేత, అతని వత్స అయినందున భూమి పృధ్వి యని చెప్పబడుచున్నది).

  1. ఉత్పాద వినాశ శాలినీ.

(తనలోనుండి స్థూల రూపములతో వస్తువులను పుట్టించునది., వాటిని మరల తనలోనే లీనమగునట్లు నశింప చేయునది).

  1. "పృధువ్యాః ఓషధయః, ఓఉషధీభ్యో అన్నం.”

(ఈ పృధివి వలన ఓషధులు - సస్యములు మొదలగునవి - పుట్టుచున్నవి. ఓషధులవలన అన్నము కలుగుచున్నది - సకల జంతు జాలములకు కావలసిన వివిధమైన ఆహారము ఈ భూమినుండే కలుగుచున్నది).

  1. ఈ పృధివి సృష్టిలో ఎట్లు పుట్టినదనగా : -

    1. అభ్యః పృధివీ - "ఆకాశాద్వాయుః, వాయోరగ్నిః, అగ్నేరాపః, అభ్యః పృధివీ"

(ఆకాశమునుండి వాయువు, వాయువునుండి అగ్ని, అగ్ని నుండి జలము, జలమునుండి పృధ్వి పుట్టినవి - ఇవి ఒకదానిలో నుండి ఒకటిగా పుట్టినవి).

  1. "వ. జలంబువలన గంధ రస రూప స్పర్శ శబ్దంబులనియెడు గుణంబులయిదింటి తోడం బృధివి గలిగె".

(శ్రీమదాంధ్రమహాభాగవతము - 2 - 5 - 86)

  1. "రసతన్న్మాత్రంబువలన దైవ చోదింబైవికారంబునం బొందిన జలంబువలన గంధ తన్మాత్రంబు పుట్టె - దాని వలనం బృద్వియు గలిగె” (శ్రీమదాంధ్రమహాభాగవతము - 3 - 26 - 8932)

(రసతన్మాత్రంబులోని పరమాత్మ యొక్క చిచ్ఛక్తి చేత ప్రేరేపింపబడి మార్పును చెంది అది జలంబుగా మారిన దానిలోనుండి గంధతన్మాత్రంబు పుట్టె. అది సూక్ష్మరూపము - దానిలోనుండి స్థూల రూపముగా పృధివి పుట్టెను).

  1. "అప్పు బలియంగాను పృధివి" (బ్రహ్మవిద్యా సుధార్ణవము)

(జలము గడ్ద కట్టగా పృధివిగా మారెను).

  1. "వ. సలిలంబు గాల మాయాంశ యోగంబునం బరమేశ్వరానుగ్రహంబు గలిగి తేజో యుక్తంబయిన గంధ గుణంబు వలనం బృధివి గలిగె - - - అందు బృధివికి శబ్ద స్పర్శ రూప రస గంధంబులును గుణంబులై యుండు ".

(శ్రీమదాంధ్రమహాభాగవతము - 3 - 5 - 202)

"వ. జలంబువలన గంధ రస రూప స్పర్శ శబ్దంబులనియెడి గుణంబులయిదింటితోడం బృధివి గలిగె"

(శ్రీమదాంధ్రమహాభాగవతము - 2 - 5 - 86)

  1. "గంధవతీ పృధ్వీ - సాద్వివిధా - నిత్యా, అనిత్యా, నిత్యాపరమాణు రూపా, అనిత్యా కార్య రూపా. పునస్త్రివిధః శరీరేంద్రియ భేదాత్ - శరీరమస్మదాదీనాం, ఇంద్రియం గంధ గ్రాహకం ఘ్రాణం, తచ్చ నాసాగ్ర వృత్తి విషయో మృత్పాషాణాదిః" (తర్కసంగ్రహే). “గంధవత్వం పృధివ్యాః లక్షణం” (న్యాయబోధిని). గంధగ్రాహకం గంధస్య గ్రాహకం విషయత్వం. గ్రహధాతోర్జ్ఞానమర్థః తధాచ గంధ విషయక జ్ఞాన జనక మిత్యర్థః - "ఉత్పాదన వినా శ శాలినీ ద్వ్యణుకాది రూపాయా పృధివీ సా అనిత్యా" (నిరుక్తః)

(పృధివి గధ గుణము కలది - అది రెండు విధములు - నిత్య పృధివీ, అనిత్య పృధివీ. నిత్య పృధివి పరమాణురూపమైనది. అనిత్య పృధివి కార్య రూపమైనది, సూక్ష్మరూపములైన పరమాణువులు ఒకటితో నొకటి కలిసి స్థూలరూపముగా మారినవి. అది మరల మూడు విధములు - శరీరము, ఇంద్రియములు, విషయములు, వీటిని బట్టి భేదము కలది - శరీరమనగా మన శరీరము వంటిది. ఇంద్రియము గంధమును గ్రహించునది. అది నాసిక యొక్క వృత్తి. విషయములనగా, మట్టి పాషాణము మొదలగునవి. (పృధివిలో కలిగినవి).

(పృధివి యొక్క లక్షణము గంధము కలిగి యుండుట. గంధము విషయమగు జ్ఞానము కలిగించునది - నాసికేంద్రియము. అందుచేత అది పృధివికి సంబంధించినది).

(ద్వ్యణుకము మొదలగువాటి రూపము కలిగి తనలోనుండి రూపములతో వస్తువును కలిగించి మరల లయకాలమందు తనలోనే లయము చేసుకొనునది స్థూలరూపమైన పృధివి - అనిత్య పృధివి).

  1. పృధివికి ధారణంబు గుణము - యత్కఠినం సా పృధివీ (కఠినముగానున్నదిపృధివి యొక్క అంశ).

  2. పృధివికి బ్రహ్మ అధి దేవత - "పృద్వ్యాం బ్రహ్మ, జలే విష్ణుస్తతో రుద్రో హుతాశనే, ఈశ్వరః పవనే(అ)స్మిన్ ఆకాశే సదాశివః".

    1. పుణ్యో గంధః పృధివ్యాం చ తేజశ్చాస్మి విభావసే (శ్రీమద్భగవద్గీత - 7 - 9)

(పృధివిలో నున్న గధము నేనే).

  1. "ఆకాశము పృధ్విసం యోగాన అహంకారమాయెను. వాయువు పృధివివిం గూడి ప్రాణవాయువాయెను - అగ్ని పృధివింగూడగా ఘ్రాణమాయెను - అప్పు పృథివిం గూడగాను గంధ విషయ మాయెను. పృధివి నిజాంశయే పాయ్వింద్రియమాయెను - జలంతోగూడి గుహ్యేంద్రియమాయె, అగ్నితోగూడి పాదేంద్రియమాయెను, వాయువుతోగూడి ఘ్రాణేంద్రియమాయెను, ఆకాశంతోగూడి వాగింద్రియమాయెను అని అయిదున్నూ పృధివీ తత్వ భేదాలు ". (బ్రహ్మవిద్యాసుధార్ణవము)
Transliteration
  1. bhūmi.

(vistariṃci yuṃḍunadi kanuka pṛdhivi).

  1. pṛdhvī vistara yōgataḥ

(vistariṃci yuṃḍunadi kanuka pṛdhivi)

  1. vistīrṇā, anēka vistāravatī, bahulā nibiḍāvayavā.

(vistīrṇamu kaladi - vistariṃciyuṃḍunadi; anēkamugā vistariṃcunadi; daṭtamaina avayavamulu kaladi).

  1. paṃcāśatkōṭi yōjana vistīrṇā.

(ayiduvaṃdala kōṭi yōjanamulu vistīrṇamu galadi).

  1. pṛdhu tarā sthūlāvayava saṃsthānā.

(sthūlarūpamutō kalugu avayavamulaku sthānamainadi, ādhāramainadi).

  1. prati gṛhīta bhōgya bhōgōpakaraṇa bhōgasthāna bhūtā.

(bhōgya vastuvulaku - bhōgamunaku upacariṃcu vastuvulaku bhōgasthānamainadi. tanalōnuṃḍi puṭṭina vastuvulanu tirigi tanalōniki tīsukonunadi).

  1. "pṛdhivī pṛthakanyātvāt vistṛtatvāt mahāmunē :" (śrī dēvī bhāgavataṃ)

"pṛdhō rājñaḥ kanyātvāt, vistṛtatvādvā pṛdhivī ityarthaḥ.”

(pṛdhu cakravarti yokka kanya - kumārte - aguṭa valananu, vistariṃciyuṃḍunadaguṭa valananu pṛdhivī ani ceppabaḍucunnadi).

(bhūmi pṛdhucakravarti yokka tanaya eṭlainadanagā –

"tē.. samucitānaṃdamunu boṃdi sarva kāma

dugha yanaṃdagu bhūmini duhita gāga

gōri gōri kaikoni - - - ". (śrīmadāṃdhramahābhāgavatamu - 4 - 18 - 504)

(bhūmi nissāramaipōyi sasyamulanu puṭṭiṃcakuṃḍa nuṃḍuṭavalana pṛdhu cakravarti dānini saṃha riṃcuṭakudyamiṃcagā -

"ka. vinu vāni nokayuṃ

buna grammaṟa baḍaya vaccu bhūvaracaṃdrā

vinumadi yeṟigiṃceda nī

kunu vatsalurālu naguṭa gurutara caritā".

(nālō iṃkipōyina auṣadhulanu marala puṭṭiṃcuṭaku nupāyamu ceppedanu. nēnu (bhūdēvi) nīku vatsanu aguṭavalana niṭlu ceppucunnānu). (śrīmadāṃdhramahābhāgavatamu - 4 - 18 - 495)

ā upāyameṭlanagā –

"ca. manuvunu dūḍacēsi gariman nijapāṇitaṃbu līla dō

hanamuga cēsi yaṃdu sakalauṣadhula bitekeṃ gramaṃbunaṃ

danaraga dadvidhaṃbunanu datpṛdhuvatsalayaina bhūmiyaṃ

danayamu vāru vārunu briyaṃbagu kōrkulu poṃdirunnatin|". (śrīmadāṃdhramahābhāgavatamu - 4 - 18 - 500)

(pṛdhu cakravarti cēta vātsalyamucēta caṃpabaḍaka viḍuvabaḍuṭa cēta, atani vatsa ayinaṃduna bhūmi pṛdhvi yani ceppabaḍucunnadi).

  1. utpāda vināśa śālinī.

(tanalōnuṃḍi sthūla rūpamulatō vastuvulanu puṭṭiṃcunadi., vāṭini marala tanalōnē līnamagunaṭlu naśiṃpa cēyunadi).

  1. "pṛdhuvyāḥ ōṣadhayaḥ, ōuṣadhībhyō annaṃ.”

(ī pṛdhivi valana ōṣadhulu - sasyamulu modalagunavi - puṭṭucunnavi. ōṣadhulavalana annamu kalugucunnadi - sakala jaṃtu jālamulaku kāvalasina vividhamaina āhāramu ī bhūminuṃḍē kalugucunnadi).

  1. ī pṛdhivi sṛṣṭilō eṭlu puṭṭinadanagā : -

    1. abhyaḥ pṛdhivī - "ākāśādvāyuḥ, vāyōragniḥ, agnērāpaḥ, abhyaḥ pṛdhivī"

(ākāśamunuṃḍi vāyuvu, vāyuvunuṃḍi agni, agni nuṃḍi jalamu, jalamunuṃḍi pṛdhvi puṭṭinavi - ivi okadānilō nuṃḍi okaṭigā puṭṭinavi).

  1. "va. jalaṃbuvalana gaṃdha rasa rūpa sparśa śabdaṃbulaniyeḍu guṇaṃbulayidiṃṭi tōḍaṃ bṛdhivi galige".

(śrīmadāṃdhramahābhāgavatamu - 2 - 5 - 86)

  1. "rasatannmātraṃbuvalana daiva cōdiṃbaivikāraṃbunaṃ boṃdina jalaṃbuvalana gaṃdha tanmātraṃbu puṭṭe - dāni valanaṃ bṛdviyu galige” (śrīmadāṃdhramahābhāgavatamu - 3 - 26 - 8932)

(rasatanmātraṃbulōni paramātma yokka cicchakti cēta prērēpiṃpabaḍi mārpunu ceṃdi adi jalaṃbugā mārina dānilōnuṃḍi gaṃdhatanmātraṃbu puṭṭe. adi sūkṣmarūpamu - dānilōnuṃḍi sthūla rūpamugā pṛdhivi puṭṭenu).

  1. "appu baliyaṃgānu pṛdhivi" (brahmavidyā sudhārṇavamu)

(jalamu gaḍda kaṭṭagā pṛdhivigā mārenu).

  1. "va. salilaṃbu gāla māyāṃśa yōgaṃbunaṃ baramēśvarānugrahaṃbu galigi tējō yuktaṃbayina gaṃdha guṇaṃbu valanaṃ bṛdhivi galige - - - aṃdu bṛdhiviki śabda sparśa rūpa rasa gaṃdhaṃbulunu guṇaṃbulai yuṃḍu ".

(śrīmadāṃdhramahābhāgavatamu - 3 - 5 - 202)

"va. jalaṃbuvalana gaṃdha rasa rūpa sparśa śabdaṃbulaniyeḍi guṇaṃbulayidiṃṭitōḍaṃ bṛdhivi galige"

(śrīmadāṃdhramahābhāgavatamu - 2 - 5 - 86)

  1. "gaṃdhavatī pṛdhvī - sādvividhā - nityā, anityā, nityāparamāṇu rūpā, anityā kārya rūpā. punastrividhaḥ śarīrēṃdriya bhēdāt - śarīramasmadādīnāṃ, iṃdriyaṃ gaṃdha grāhakaṃ ghrāṇaṃ, tacca nāsāgra vṛtti viṣayō mṛtpāṣāṇādiḥ" (tarkasaṃgrahē). “gaṃdhavatvaṃ pṛdhivyāḥ lakṣaṇaṃ” (nyāyabōdhini). gaṃdhagrāhakaṃ gaṃdhasya grāhakaṃ viṣayatvaṃ. grahadhātōrjñānamarthaḥ tadhāca gaṃdha viṣayaka jñāna janaka mityarthaḥ - "utpādana vinā śa śālinī dvyaṇukādi rūpāyā pṛdhivī sā anityā" (niruktaḥ)

(pṛdhivi gadha guṇamu kaladi - adi reṃḍu vidhamulu - nitya pṛdhivī, anitya pṛdhivī. nitya pṛdhivi paramāṇurūpamainadi. anitya pṛdhivi kārya rūpamainadi, sūkṣmarūpamulaina paramāṇuvulu okaṭitō nokaṭi kalisi sthūlarūpamugā mārinavi. adi marala mūḍu vidhamulu - śarīramu, iṃdriyamulu, viṣayamulu, vīṭini baṭṭi bhēdamu kaladi - śarīramanagā mana śarīramu vaṃṭidi. iṃdriyamu gaṃdhamunu grahiṃcunadi. adi nāsika yokka vṛtti. viṣayamulanagā, maṭṭi pāṣāṇamu modalagunavi. (pṛdhivilō kaliginavi).

(pṛdhivi yokka lakṣaṇamu gaṃdhamu kaligi yuṃḍuṭa. gaṃdhamu viṣayamagu jñānamu kaligiṃcunadi - nāsikēṃdriyamu. aṃducēta adi pṛdhiviki saṃbaṃdhiṃcinadi).

(dvyaṇukamu modalaguvāṭi rūpamu kaligi tanalōnuṃḍi rūpamulatō vastuvunu kaligiṃci marala layakālamaṃdu tanalōnē layamu cēsukonunadi sthūlarūpamaina pṛdhivi - anitya pṛdhivi).

  1. pṛdhiviki dhāraṇaṃbu guṇamu - yatkaṭhinaṃ sā pṛdhivī (kaṭhinamugānunnadipṛdhivi yokka aṃśa).

  2. pṛdhiviki brahma adhi dēvata - "pṛdvyāṃ brahma, jalē viṣṇustatō rudrō hutāśanē, īśvaraḥ pavanē(a)smin ākāśē sadāśivaḥ".

    1. puṇyō gaṃdhaḥ pṛdhivyāṃ ca tējaścāsmi vibhāvasē (śrīmadbhagavadgīta - 7 - 9)

(pṛdhivilō nunna gadhamu nēnē).

  1. "ākāśamu pṛdhvisaṃ yōgāna ahaṃkāramāyenu. vāyuvu pṛdhiviviṃ gūḍi prāṇavāyuvāyenu - agni pṛdhiviṃgūḍagā ghrāṇamāyenu - appu pṛthiviṃ gūḍagānu gaṃdha viṣaya māyenu. pṛdhivi nijāṃśayē pāyviṃdriyamāyenu - jalaṃtōgūḍi guhyēṃdriyamāye, agnitōgūḍi pādēṃdriyamāyenu, vāyuvutōgūḍi ghrāṇēṃdriyamāyenu, ākāśaṃtōgūḍi vāgiṃdriyamāyenu ani ayidunnū pṛdhivī tatva bhēdālu ". (brahmavidyāsudhārṇavamu)
English

English translation not yet available for this entry. Let us know if you'd like to help.