← Back to మ · Booklets 41–50 (digitized file 5)

ముఖ్యార్థాః mukhyārthāḥ

Original — తెలుగు
  1. బ్రహ్మణః శుభగుణనాం లోక విలక్షణ సృషి స్థితి లయ కర్తృత్వాదీనాం ప్రఖ్యాపనాత్ ప్రసిద్ధ కారణాత్ ముఖ్యార్థాః శక్యార్థ ప్రతిపాదకాః - “సహస్ర శీర్షా పురుషః సహస్రాక్ష స్సహస్రపాద్” - ఇత్యాది.

(బ్రహ్మ యొక్క కల్యాణగుణములలో లోకమునకు విలక్షణమైన సృష్టి స్థితి లయములు చేయుట ప్రసిద్ధి చెందిన లక్షణములు కనుక అవి ముఖ్యార్థములని చెప్పబడినవి. వేలకి వేలు - వేనవేలు - శిరస్సులు, కండ్లు, పాదములు గల పురుషుడు (బ్రహ్మ) అని శ్రుతి చెప్పుచున్నది - (“నమోస్తు అనంతాయ సహస్ర మూర్తయే, సహస్ర పాదాక్షి శిరోరు బాహవే”) అనగా, సృష్టిలోని శరీరముగల జీవులన్నియు భగవంతుని రూపములేకనుక, వాటి శిరస్సులు, కండ్లు, పాదములు మొదలగు అవయవములన్నియు భగవంతునివే అని చెప్పబడినది -సృష్టిలోని వస్తువులన్నియు కలిసిన ప్రపంచము అంతా కలిసి భగవంతుడే అని చెప్పుట దీని ముఖ్యార్థము).

  1. “స్థూలాది తనుత్రయ సమట్టిరూపంబులగు విరాట్ హిరణ్యగర్భ ఈశ్వరాలును, బ్రహ్మంబునం గూడి తప్తాయః పిండంబునుంబోలె నేకాకారంబై కాంచుటయే తత్పదంబునకు వాచ్యార్థంబనియు, ముఖ్యార్థంబనియును, అభిధార్థంబనియును చెప్పంబడును”. (వివేకచింతామణి -పరమానందతీర్థ)

  2. “సర్వ ప్రపంచమున్నూ వేద్యంగాబట్టి ఘటం వలెనే విషయం, వాటిని యెఱింగేదే ఆత్మ. సాధారణ ద్రష్టగాను త్వం పదానకు ముఖ్యర్థమైన జీవుండు, ఆజీవత్వము నెఱుంగు చుండేది స్వాశ్రియాధిష్టాన చైతన్యమనెడిదే ‘త్వం’ పదం యొక్క లక్ష్యార్థము అయిన కూటస్థ చైతన్యము - సర్వద్రష్ట అనంగాను తత్పదానకు ముఖ్యార్థమైన ఈశ్వరుడు. ఆ ఈశ్వరత్వము నెఱింగి యుండేటటువంటి సర్వాధిష్ఠాన చైతన్యమనెడిదే తత్పదం యొక్క లక్ష్యార్థమైన బ్రహ్మము”. (బ్రహ్మవిద్యా సుధార్ణవము)

Transliteration
  1. brahmaṇaḥ śubhaguṇanāṃ lōka vilakṣaṇa sṛṣi sthiti laya kartṛtvādīnāṃ prakhyāpanāt prasiddha kāraṇāt mukhyārthāḥ śakyārtha pratipādakāḥ - “sahasra śīrṣā puruṣaḥ sahasrākṣa ssahasrapād” - ityādi.

(brahma yokka kalyāṇaguṇamulalō lōkamunaku vilakṣaṇamaina sṛṣṭi sthiti layamulu cēyuṭa prasiddhi ceṃdina lakṣaṇamulu kanuka avi mukhyārthamulani ceppabaḍinavi. vēlaki vēlu - vēnavēlu - śirassulu, kaṃḍlu, pādamulu gala puruṣuḍu (brahma) ani śruti ceppucunnadi - (“namōstu anaṃtāya sahasra mūrtayē, sahasra pādākṣi śirōru bāhavē”) anagā, sṛṣṭilōni śarīramugala jīvulanniyu bhagavaṃtuni rūpamulēkanuka, vāṭi śirassulu, kaṃḍlu, pādamulu modalagu avayavamulanniyu bhagavaṃtunivē ani ceppabaḍinadi -sṛṣṭilōni vastuvulanniyu kalisina prapaṃcamu aṃtā kalisi bhagavaṃtuḍē ani ceppuṭa dīni mukhyārthamu).

  1. “sthūlādi tanutraya samaṭṭirūpaṃbulagu virāṭ hiraṇyagarbha īśvarālunu, brahmaṃbunaṃ gūḍi taptāyaḥ piṃḍaṃbunuṃbōle nēkākāraṃbai kāṃcuṭayē tatpadaṃbunaku vācyārthaṃbaniyu, mukhyārthaṃbaniyunu, abhidhārthaṃbaniyunu ceppaṃbaḍunu”. (vivēkaciṃtāmaṇi -paramānaṃdatīrtha)

  2. “sarva prapaṃcamunnū vēdyaṃgābaṭṭi ghaṭaṃ valenē viṣayaṃ, vāṭini yeṟiṃgēdē ātma. sādhāraṇa draṣṭagānu tvaṃ padānaku mukhyarthamaina jīvuṃḍu, ājīvatvamu neṟuṃgu cuṃḍēdi svāśriyādhiṣṭāna caitanyamaneḍidē ‘tvaṃ’ padaṃ yokka lakṣyārthamu ayina kūṭastha caitanyamu - sarvadraṣṭa anaṃgānu tatpadānaku mukhyārthamaina īśvaruḍu. ā īśvaratvamu neṟiṃgi yuṃḍēṭaṭuvaṃṭi sarvādhiṣṭhāna caitanyamaneḍidē tatpadaṃ yokka lakṣyārthamaina brahmamu”. (brahmavidyā sudhārṇavamu)

English

English translation not yet available for this entry. Let us know if you'd like to help.