akṣamāla
← Back to ర · Booklets 41–50 (digitized file 5)

రాగము rāgamu

Original — తెలుగు

  1. ప్రేమ, అనురాగము, కామము.

  2. విషయేషు ప్రీతిః, విషయాభిలాష, విషయేషు అనురక్తిః.

(విషయములందు - శబ్దాదులందు ప్రీతి కలిగియుండుట, విషయములయడల అభిలాష, అనురక్తి, - కావలెనను కోరిక).

  1. రజ్యతే అనేన ఇతి రాగః.(రంజింపచేయునది)

  2. అభిమతవస్తుషు స్నేహో రాగః -

(ఇష్టమైన వస్తువులందు స్నేహము - ప్రీతి కలిగియుండుట)

  1. అనాగతేషు స్పృహారాగః

(కలుగనివాటియందు కలుగు స్పృహ).

  1. రంజనాత్ రాగః - గైరికాదిరవ - రమ్యవస్తు విషయకో రాగః.

(రంజింపచేయుట - గైరికాది ధాతువులవలె రంజింపచేయుట - రమ్యమైనవస్తువుకు సంబంధించిన అనురాగము).

  1. "సుఖానుశాయీ రాగః" (పతంజలి - 2 - 7)

(సుఖమునకు సంబంధించినది, సుఖమును కలిగించు వస్తువునందు కలుగు చిత్తవృత్తి)(సుఖానుభవమునకు ఆకర్షింపబడుట).

  1. "తత్తత్ఫలైషణా రాగో" (గీతాభావప్రకాశము - 4 - 66)

(కర్మఫలములందు కలుగు అత్యంతాపేక్ష, ప్రీతి). "ఫలతృష్ణ".

  1. "ప్రాప్తిసామగ్ర్యభావేపి ప్రాప్యతామితి వాంఛనం |

అప్రాప్త విషయే కామోరాగః ప్రాప్తే(అ)స్తిరంజనా |

న క్షీయతామితీ చ్ఛాస్యాత్సత్యపి క్షయకారిణే ||". (గీతాభావప్రకాశము - 7 - 60, 61)

(ప్రాప్తించుటకవకాశము లేనిదైనను తనకు ప్రాప్తించవలెను అను వాంఛ; ప్రాప్తించని విషయమునందు కోరిక, ప్రాప్తించినది క్షీణించునదైనను అది క్షీణించకుండ కలకాలము తనకి ఉండవలెనను కోరిక - రాగము).

  1. "నాస్తి సత్యసమం సుఖం, నాస్తి రాగసమం దుఃఖం | నాస్తి త్యాగసమం సుఖం".

(సత్యముతో సమానమైన సుఖము లేదు, రాగముతో సమమైన దుఃఖము లేదు, త్యాగముతో సమానమైన సుఖము లేదు).

  1. "ప్రాచీన విషయానుభవ జన్య సంస్కార వశాత్ అనుకూల విషయిక భోగేచ్ఛా రాగః" ( విచారసాగరము)

(పూర్వ జన్మలలో - లేక ఇంతకు పూర్వము - విషయములననుభవము వలన కలిగిన సంస్కారమువలన అందుకు అనికూలమైన విషయములను అనుభవించవలెనను కోరిక).

  1. శోభనాధ్యాసో రాగః, అశోభనేషు విషయేషు శోభనత్వ భ్రాంతిః.

(అశుభమైన విషయములందు అవి శుభ్రమైనవని వాటియందు కలుగు భ్రాంతి.)

  1. "శోభనాధ్యాస జోరాగో విషయే రంజనాత్మకః |

అత్యంతాభినివేశాత్మా చిత్తవృత్తి విశేషకః" (గీతాభావప్రకాసము - 2 - 568. 569)

(మనస్సును రజింపచేయు వస్తువునందు అధ్యాసవలన కలిగిన ప్రేమ, రాగము. అత్యంతాభినివేశాత్మకమగు చిత్తవృత్తి రాగము)

  1. తనకు లభ్యమైన వస్తువు తనను వదలిపోకుండ కలకాలము తాను, దానిని అనుభవిస్తు అది తనను రజింపచేయుచు నుండవలెనను చిత్తవృత్తి.

  2. "యోషిత్పురుషయోః అన్యోన్య స్పృహా" - ( శ్రీమాన్ రామానుజః)

(స్రీ పురుషులకు ఒకరియడల ఇంకొకరికిగల అనురాగము (ఆకర్షణ శక్తి)

Transliteration

  1. prēma, anurāgamu, kāmamu.

  2. viṣayēṣu prītiḥ, viṣayābhilāṣa, viṣayēṣu anuraktiḥ.

(viṣayamulaṃdu - śabdādulaṃdu prīti kaligiyuṃḍuṭa, viṣayamulayaḍala abhilāṣa, anurakti, - kāvalenanu kōrika).

  1. rajyatē anēna iti rāgaḥ.(raṃjiṃpacēyunadi)

  2. abhimatavastuṣu snēhō rāgaḥ -

(iṣṭamaina vastuvulaṃdu snēhamu - prīti kaligiyuṃḍuṭa)

  1. anāgatēṣu spṛhārāgaḥ

(kaluganivāṭiyaṃdu kalugu spṛha).

  1. raṃjanāt rāgaḥ - gairikādirava - ramyavastu viṣayakō rāgaḥ.

(raṃjiṃpacēyuṭa - gairikādi dhātuvulavale raṃjiṃpacēyuṭa - ramyamainavastuvuku saṃbaṃdhiṃcina anurāgamu).

  1. "sukhānuśāyī rāgaḥ" (pataṃjali - 2 - 7)

(sukhamunaku saṃbaṃdhiṃcinadi, sukhamunu kaligiṃcu vastuvunaṃdu kalugu cittavṛtti)(sukhānubhavamunaku ākarṣiṃpabaḍuṭa).

  1. "tattatphalaiṣaṇā rāgō" (gītābhāvaprakāśamu - 4 - 66)

(karmaphalamulaṃdu kalugu atyaṃtāpēkṣa, prīti). "phalatṛṣṇa".

  1. "prāptisāmagryabhāvēpi prāpyatāmiti vāṃchanaṃ |

aprāpta viṣayē kāmōrāgaḥ prāptē(a)stiraṃjanā |

na kṣīyatāmitī cchāsyātsatyapi kṣayakāriṇē ||". (gītābhāvaprakāśamu - 7 - 60, 61)

(prāptiṃcuṭakavakāśamu lēnidainanu tanaku prāptiṃcavalenu anu vāṃcha; prāptiṃcani viṣayamunaṃdu kōrika, prāptiṃcinadi kṣīṇiṃcunadainanu adi kṣīṇiṃcakuṃḍa kalakālamu tanaki uṃḍavalenanu kōrika - rāgamu).

  1. "nāsti satyasamaṃ sukhaṃ, nāsti rāgasamaṃ duḥkhaṃ | nāsti tyāgasamaṃ sukhaṃ".

(satyamutō samānamaina sukhamu lēdu, rāgamutō samamaina duḥkhamu lēdu, tyāgamutō samānamaina sukhamu lēdu).

  1. "prācīna viṣayānubhava janya saṃskāra vaśāt anukūla viṣayika bhōgēcchā rāgaḥ" ( vicārasāgaramu)

(pūrva janmalalō - lēka iṃtaku pūrvamu - viṣayamulananubhavamu valana kaligina saṃskāramuvalana aṃduku anikūlamaina viṣayamulanu anubhaviṃcavalenanu kōrika).

  1. śōbhanādhyāsō rāgaḥ, aśōbhanēṣu viṣayēṣu śōbhanatva bhrāṃtiḥ.

(aśubhamaina viṣayamulaṃdu avi śubhramainavani vāṭiyaṃdu kalugu bhrāṃti.)

  1. "śōbhanādhyāsa jōrāgō viṣayē raṃjanātmakaḥ |

atyaṃtābhinivēśātmā cittavṛtti viśēṣakaḥ" (gītābhāvaprakāsamu - 2 - 568. 569)

(manassunu rajiṃpacēyu vastuvunaṃdu adhyāsavalana kaligina prēma, rāgamu. atyaṃtābhinivēśātmakamagu cittavṛtti rāgamu)

  1. tanaku labhyamaina vastuvu tananu vadalipōkuṃḍa kalakālamu tānu, dānini anubhavistu adi tananu rajiṃpacēyucu nuṃḍavalenanu cittavṛtti.

  2. "yōṣitpuruṣayōḥ anyōnya spṛhā" - ( śrīmān rāmānujaḥ)

(srī puruṣulaku okariyaḍala iṃkokarikigala anurāgamu (ākarṣaṇa śakti)

English

English translation not yet available for this entry. Let us know if you'd like to help.