akṣamāla
← Back to వ · Booklets 41–50 (digitized file 5)

విధి vidhi

Original — తెలుగు
  1. “విధీయతే ఇతి విధిః, నిత్యనైమిత్తికాదిః -” (శ్రీరంగ రామానుజః)

(విధింపబడినవి - నిత్య నైమిత్తికములు - చేయవలసినవి అని శాస్త్రములో చెప్పబడినది.)

  1. “విధీయతే ఇతి విధిః - ధర్మః” (శ్రీ ఆనందగిరి)

(శాస్త్రములో విధింపబడినది - ధర్మము)

  1. విధాయక వాక్యం. (విధించు వాక్యము).

  2. అనుష్ఠానం - శాస్త్రానుష్ఠానం -

(అనుష్ఠించుట - శాస్త్రములో చెప్పిన ప్రకారము అనుష్ఠించుట)

  1. విహితం (విధించ బడినది).

  2. విధము, ప్రవర్తన, మత విషయములో చేయవలసిన పని, ఆలము; ఉపాయము - విధానము)

  3. యాగదానాది కర్మలందు మనుజుల నియోగించు వేదము.

  4. బ్రహ్మ; దైవవశము.

  5. అఘటిత ఘటితం,ఘటయతిసఘటిత ఘటితాని దుర్ఘటీ కురుతే |

విధిరేవ తాని ఘటయతి యాని పుమాన్నైవ చింతయతి || (భోజరాజచరిత్ర)

(సమకూర్చుటకు వీలుకాని పనులను సమకూడునట్లును, సులువుగా చేయవలసిన పనులను అతి కష్టముతో చేయునట్లును చేయగలుగునది దైవ మొక్కటే. పురుషుడు చింతించుటకు కూడ వీలుకాని దానిని దైవమే సమకూర్చును. అందుచేత దైవము విధి యని చెప్పబడినది.)

  1. “శ్లో||. లక్ష్మీ కౌస్తుభ పారిజాత సహజాః సూనుః సుధాంభో నిధే |

ర్దేవేన ప్రణయ ప్రసాద నిధినా, మూర్థ్నా ధృతః శంభునా |

అద్యామ్య జ్ఘతి నైవ దైవవిహితం క్షైణ్యం క్షపా వల్లభః |

కేనాన్యేన విలంఘ్యతే విధిగతిః పాషాణ లౌఖా సఖీ ||“. (భోజరాజచరిత్ర)

(శ్రీమహాలక్ష్మి, పారిజాత వృక్షము, కౌస్తుభమణితో పాటు (ఇటువంటి తోబుట్టువులతో పాటు) అమృతము వాటి వస్తువులను ఇవ్వగల శక్తిగల పాల సముద్రములో పుట్టి, కరుణా సముద్రుడైన శివునిచే శిరస్సు పైని ధరించబడిన చంద్రునికి ఇప్పటికినీ వృద్ధి చెందుట, క్షీణించుట మానుట లేదు - తప్పుట లేదు - అట్టిచో శిలాక్షరముల వలె విధి (బ్రహ్మ) నుదుటను వ్రాసిన వ్రాలు దాటుటకు ఇంకెవరికి సాధ్యమగును –

“లలాట లిఖితా రేఖా ప్రోజ్ఞితుం కస్సమర్థః” –

(నుదుటన్ వ్రాసిన వ్రాలు తప్పదు కదా నూరేండ్లు చింతించినన్).

  1. విపరీతం యథ దైవం త్రుణవజ్రసమం భవేత్ |

విధిచేత్సుముఖం కామం కులిశం తూలవత్తథా ||. (దేవీ భాగవతం)

(విధి - దైవము - అనుకూలముగా లేనపుడు గడ్డిపోచయును వజ్రాయుధమువలె పనిచేయును - విధి అనుకూలముగానున్న యడల వజ్రాయుధము దూదివలె శక్తిహీనమగును - దానివలన అపాయముండదు - (ప్రహ్లాదుడు)

  1. “ఉ. రాజట ధర్మజుండు, సురరాజు సుతుండట ధన్వి, శాస్త్రవో

ద్వేజకమైన గాండీవము విల్లట, సారధి సర్వభద్ర సం

యోజకుడైన చక్రియట, యుగ్ర గధాధరుడైన భీముడ

య్యాజికి దోడు వచ్చునట, యపద గల్గుట యేమి చోద్యమో? ||“. (శ్రీమదాంధ్రమహాభాగవతము - 1 - 9 - 210)

- విధి విధానమటువంటిదే.

  1. “కుర్యాత్క్రియతే కర్తవ్యం భవేత్స్యాదితి పంచమం |

ఏతత్స్యాత్ సర్వ వేదేషు నియతం విధి లక్షణం ||“.

(చేయ వలయుననియు, చేయబడుచున్నదనియు, చేయతగినదనియు, జనించుననియు, ఉండును అనియు - ఈ విధములగు విధిలక్షణములు వేదములన్నింటిలోను గలవు).

  1. “క. అతి బలవంతపు విధి దా

బ్రతికూలంబైన గలరె బంధువులనుచున్ - - -.

సీ. తల్లి నీకేల సంతాపింప మనమున దలపక విధినేల సొలసెదింత

యఖిల నియామకుడగు నీశ్వరుండు మాయ యవని కాంతరుడైనయట్టి సూత్ర

ధారుని కైవడి దగిలి నటింపగ మనుజులు కీలు బొమ్మలు దలంప

గావున విధిసేత గడిచి వర్తింపగ దేవతులకునైన దీఱదు“. (శ్రీమదాంధ్రమహాభాగవతము - 10 - ఉ.భా. 1056,1057)

Transliteration
  1. “vidhīyatē iti vidhiḥ, nityanaimittikādiḥ -” (śrīraṃga rāmānujaḥ)

(vidhiṃpabaḍinavi - nitya naimittikamulu - cēyavalasinavi ani śāstramulō ceppabaḍinadi.)

  1. “vidhīyatē iti vidhiḥ - dharmaḥ” (śrī ānaṃdagiri)

(śāstramulō vidhiṃpabaḍinadi - dharmamu)

  1. vidhāyaka vākyaṃ. (vidhiṃcu vākyamu).

  2. anuṣṭhānaṃ - śāstrānuṣṭhānaṃ -

(anuṣṭhiṃcuṭa - śāstramulō ceppina prakāramu anuṣṭhiṃcuṭa)

  1. vihitaṃ (vidhiṃca baḍinadi).

  2. vidhamu, pravartana, mata viṣayamulō cēyavalasina pani, ālamu; upāyamu - vidhānamu)

  3. yāgadānādi karmalaṃdu manujula niyōgiṃcu vēdamu.

  4. brahma; daivavaśamu.

  5. aghaṭita ghaṭitaṃ,ghaṭayatisaghaṭita ghaṭitāni durghaṭī kurutē |

vidhirēva tāni ghaṭayati yāni pumānnaiva ciṃtayati || (bhōjarājacaritra)

(samakūrcuṭaku vīlukāni panulanu samakūḍunaṭlunu, suluvugā cēyavalasina panulanu ati kaṣṭamutō cēyunaṭlunu cēyagalugunadi daiva mokkaṭē. puruṣuḍu ciṃtiṃcuṭaku kūḍa vīlukāni dānini daivamē samakūrcunu. aṃducēta daivamu vidhi yani ceppabaḍinadi.)

  1. “ślō||. lakṣmī kaustubha pārijāta sahajāḥ sūnuḥ sudhāṃbhō nidhē |

rdēvēna praṇaya prasāda nidhinā, mūrthnā dhṛtaḥ śaṃbhunā |

adyāmya jghati naiva daivavihitaṃ kṣaiṇyaṃ kṣapā vallabhaḥ |

kēnānyēna vilaṃghyatē vidhigatiḥ pāṣāṇa laukhā sakhī ||“. (bhōjarājacaritra)

(śrīmahālakṣmi, pārijāta vṛkṣamu, kaustubhamaṇitō pāṭu (iṭuvaṃṭi tōbuṭṭuvulatō pāṭu) amṛtamu vāṭi vastuvulanu ivvagala śaktigala pāla samudramulō puṭṭi, karuṇā samudruḍaina śivunicē śirassu paini dhariṃcabaḍina caṃdruniki ippaṭikinī vṛddhi ceṃduṭa, kṣīṇiṃcuṭa mānuṭa lēdu - tappuṭa lēdu - aṭṭicō śilākṣaramula vale vidhi (brahma) nuduṭanu vrāsina vrālu dāṭuṭaku iṃkevariki sādhyamagunu –

“lalāṭa likhitā rēkhā prōjñituṃ kassamarthaḥ” –

(nuduṭan vrāsina vrālu tappadu kadā nūrēṃḍlu ciṃtiṃcinan).

  1. viparītaṃ yatha daivaṃ truṇavajrasamaṃ bhavēt |

vidhicētsumukhaṃ kāmaṃ kuliśaṃ tūlavattathā ||. (dēvī bhāgavataṃ)

(vidhi - daivamu - anukūlamugā lēnapuḍu gaḍḍipōcayunu vajrāyudhamuvale panicēyunu - vidhi anukūlamugānunna yaḍala vajrāyudhamu dūdivale śaktihīnamagunu - dānivalana apāyamuṃḍadu - (prahlāduḍu)

  1. “u. rājaṭa dharmajuṃḍu, surarāju sutuṃḍaṭa dhanvi, śāstravō

dvējakamaina gāṃḍīvamu villaṭa, sāradhi sarvabhadra saṃ

yōjakuḍaina cakriyaṭa, yugra gadhādharuḍaina bhīmuḍa

yyājiki dōḍu vaccunaṭa, yapada galguṭa yēmi cōdyamō? ||“. (śrīmadāṃdhramahābhāgavatamu - 1 - 9 - 210)

- vidhi vidhānamaṭuvaṃṭidē.

  1. “kuryātkriyatē kartavyaṃ bhavētsyāditi paṃcamaṃ |

ētatsyāt sarva vēdēṣu niyataṃ vidhi lakṣaṇaṃ ||“.

(cēya valayunaniyu, cēyabaḍucunnadaniyu, cēyataginadaniyu, janiṃcunaniyu, uṃḍunu aniyu - ī vidhamulagu vidhilakṣaṇamulu vēdamulanniṃṭilōnu galavu).

  1. “ka. ati balavaṃtapu vidhi dā

bratikūlaṃbaina galare baṃdhuvulanucun - - -.

sī. talli nīkēla saṃtāpiṃpa manamuna dalapaka vidhinēla solasediṃta

yakhila niyāmakuḍagu nīśvaruṃḍu māya yavani kāṃtaruḍainayaṭṭi sūtra

dhāruni kaivaḍi dagili naṭiṃpaga manujulu kīlu bommalu dalaṃpa

gāvuna vidhisēta gaḍici vartiṃpaga dēvatulakunaina dīṟadu”. (śrīmadāṃdhramahābhāgavatamu - 10 - u.bhā. 1056,1057)

English

English translation not yet available for this entry. Let us know if you'd like to help.